نفتی ها /فائزه پناهی؛ بازار جهانی نفت در کمتر از چند هفته، دوباره با همان معادله قدیمی روبهرو شده است؛ و حالا هرچند لغو مجوز قبلی فروش نفت و محصولات نفتی ایران به معنای بازگشت فشار حداکثری در بازار نیست، اما پیام سیاسی روشنی برای بازار دارد: دوره کوتاهمدت تنفس صادرات نفت ایران ممکن است پایان یافته باشد؛ آمریکا اعلام کرده مجوز جدید، معاملات جدید نفت خام، فرآوردهها و محصولات پتروشیمی با منشأ ایرانی را مجاز نمیداند و طرفهای تجاری باید معاملات قبلی را در یک بازه مشخص خاتمه دهند.
اما پرسش اصلی بازار این است: آیا حذف نفت ایران میتواند شوک بزرگی ایجاد کند؟
از سویی دیگر قیمت نفت برنت پس از تحولات اخیر حدود ۳ درصد افزایش یافت و به محدوده بالای ۷۴ دلار رسید؛ نفت آمریکا نیز رشد کرد؛ با این حال، بازار هنوز وارد شوکهای تاریخی مانند سالهای بحران شدید عرضه نشده، زیرا تولیدکنندگان بزرگ و ذخایر استراتژیک هنوز نقش ضربهگیر دارند.
تحلیلگران انرژی معتقدند اگر درگیری محدود باقی بماند، بازار احتمالاً با یک جهش کوتاهمدت و سپس تعدیل مواجه میشود؛ اما اگر صادرات خلیج فارس یا امنیت تنگه هرمز تهدید شود، سناریو تغییر خواهد کرد. آژانس بینالمللی انرژی نیز در گزارشهای اخیر خود هشدار داده که اختلال در جریان نفت خاورمیانه میتواند فشار قابلتوجهی بر عرضه جهانی ایجاد کند.iea
حالا در چنین شرایطی، پاسخ قطعی به این پرسش که بنزین گرانتر میشود یا نه، هنوز زود است اما آنچه فعلاً از بازار دیده میشود بیشتر یک واکنش احتیاطی است تا آغاز یک جهش پایدار. اگر تنشها در همین سطح باقی بماند، اثر آن بر قیمت سوخت احتمالاً محدود و کوتاهمدت خواهد بود؛ اما در صورت گسترش درگیری و تهدید مسیرهای انتقال نفت، بهویژه تنگه هرمز، بازار فرآوردههای نفتی میتواند خیلی سریعتر از نفت خام وارد فاز افزایشی شود. به همین دلیل، آنچه در روزهای آینده اهمیت دارد نه فقط تصمیمهای سیاسی، بلکه میزان اختلال واقعی در عرضه و حملونقل نفت در منطقه است.