پنج شنبه 27 فروردین 1405
.
16 Apr 2026
16 Apr 2026
نفتی ها / رئیس سازمان برنامه و بودجه شب گذشته با اعلام خبر پیش فروش نفت در بودجه ۱۴۰۰، گفت: در سال آینده درآمدحاصل از نفت را به دو بخش تقسیم کردهایم که یک بخش آن مربوط به صادرات نفت و یک بخش آن مربوط به پیش فروش نفت که چارچوب اجرای آن در شورای هماهنگی اقتصادی سران قوا تقریباً نهایی شده است. این خبر بار دیگر اما و اگرها درباره طرح «گشایش اقتصادی» دولت را بر انگیخت.
طرح «گشایش اقتصادی» چه بود؟
۱۵ مرداد ۹۹ بود که حسن روحانی، ریاست جمهوری اسلامی ایران، درباره یک طرح جدید اقتصادی در دولت، گفت: در جلسه سران قوا، طرحی بحث شد و نظرات بسیار به هم نزدیک بود اگر این طرح به نتیجه برسد و مقام معظم رهبری موافقت کنند گشایشی از لحاظ اقتصادی در کشور به وجود خواهد آمد و دست دولت مقداری باز میشود.
دیری نگذشت که شگفتانه رئیس جمهور لو رفت و در نهایت جزئیات طرح جدید اقتصادی دولت اعلام شد. بر اساس این طرح حدود ۲۲۰ میلیون بشکه نفت با سررسید ۲ ساله و به صورت پیش فروش به خریداران عرضه میشود و در مقابل، دولت نیز به خریداران تضمین میدهد تا در موعد سررسید اوراق نفتی آنرا با توجه به قیمت روز نفت و دلار از دارندگان اوراق بازخرید کند.
اعتراض کارشناسان و نمایندگان مجلس به طرح «گشایش اقتصادی»
پس از انتشار این خبر، موجی از ابراز نگرانیها از سوی کارشناسان اقتصادی به راه افتاد. محور اصلی این نگرانیها گره خوردن سرنوشت پیش فروش نفت با قیمت روز نفت و دلار در دو سال آینده بود. همان طور که گفته شد بر اساس طرح گشایش اقتصادی، دولت موظف خواهد بود که اوراق را در موعد سررسید با توجه به قیمت روز ارز و نفت بازخرید کند با توجه به احتمال رفع نشدن تحریمها و بالا رفتن قیمت در هر دو بازار در دو سال آینده علی رغم درآمدی حدود ۱۷۰ هزار میلیارد تومانی برای دولت دوازدهم، هزینه سرسام آوری را به دولت بعدی منتقل خواهد کرد. به عنوان نمونه در یک سناریوی احتمالی در صورتی که قیمت دلار در سال ۱۴۰۱، ۴۰ هزار تومان و قیمت نفت نیز ۷۰ دلار باشد، دولت وقت در موعد مقرر ۵۶۰ هزار میلیارد تومان بدهکار میشود که استقراض از بانک مرکزی برای جبران این کسری بودجه میتواند منجر به بروز فاجعه شود.
این طرح و نوع تصویب آن صدای اعتراض برخی از نمایندگان مجلس یازدهم را نیز بلند کرد. مهدی طغیانی، سخنگوی مجلس در این باره معتقد است، پیش فروش نفت باید به تحویل قطعی منجر شود و دولت نباید با یک عملیات مالی، نفت فروخته شده را بازخرید کند. جدای از کارشناسی یا غیر کارشناسی بودن این طرح، مدل بررسی آن نیز با انتقادهایی همراه بود. برخی مدل مواجهه دولت برای تصویب طرحهای اساسی در جلسه شورای عالی سران هماهنگی اقتصادی سران قوا را نیز بدعتی دانستند که دولت برای تصویب بدون درد