چرا ایران همچنان نسخه‌های جزیره‌ای برای ناترازی سوخت می‌پیچد؟

نفتی ها /فائزه پناهی؛هر بار ناترازی انرژی جدی‌تر می‌شود، یک نسخه تازه روی میز می‌آید؛ CNG برای کاهش فشار بنزین، LPG به‌عنوان سوخت جایگزین، خودروهای برقی برای کاهش مصرف سوخت‌های فسیلی و نفت‌گاز و نفت‌کوره برای جبران کمبود گاز نیروگاه‌ها و صنایع؛ حالا مجلس برای تنوع‌بخشی به سبد سوخت ضرب‌الاجل گذاشته است؛ اما مسئله اینجاست که این نسخه‌ها چقدر از ناترازی کم می‌کنند و چقدر فقط بحران را از یک بخش به بخش دیگر می‌برند؟

حالا طبق اعلام سخنگوی کمیسیون انرژی مجلس، ایران ظرفیت ۳۰ تا ۳۵ میلیون مترمکعب مصرف CNG در روز را دارد، اما مصرف فعلی حدود ۱۷ میلیون مترمکعب است؛ یعنی بخش قابل‌توجهی از زیرساختی که برای آن هزینه شده، بلااستفاده مانده است؛ همزمان، توسعه LPG و خودروهای برقی هم در دستور کار قرار گرفته و ۲۳۲ جایگاه شارژ برقی مجوز گرفته‌اند.

اما مسئله فقط کمبود زیرساخت نیست؛ مشکل، ناهماهنگی میان اجزای زنجیره انرژی است؛ ترکیه سال‌هاست LPG را در سبد سوخت حمل‌ونقل تثبیت کرده و چین نیز برقی‌سازی خودروها را همزمان با توسعه شبکه شارژ پیش برده است؛ در ایران اما سیاست‌ها اغلب جدا از هم جلو می‌روند؛ یک روز CNG، روز دیگر LPG، بعد خودرو برقی و در زمستان هم بازگشت به سوخت مایع برای اینکه شبکه گاز از نفس نیفتد.

اینجاست که یک تناقض جدی شکل می‌گیرد؛ سوخت جایگزین بدون زنجیره کامل، فقط شکل ناترازی را عوض می‌کند؛ خودرو برقی بدون شبکه برق و شارژ کافی، CNG بدون خودرو و جایگاه فعال و LPG بدون زیرساخت توزیع، هیچ‌کدام به‌تنهایی مسئله را حل نمی‌کنند.

حتی نسخه زمستانی جایگزینی گاز نیروگاه‌ها و صنایع با نفت‌گاز و نفت‌کوره نیز بیشتر یک راهکار اضطراری است تا درمان ناترازی؛ فشار از شبکه گاز برداشته می‌شود، اما هزینه و تبعات آن به زنجیره سوخت مایع منتقل خواهد شد؛ انتقال سوخت‌گیری از کارت سوخت به کارت بانکی هم ابزار مدیریت مصرف است، نه ابزاری برای تولید یک مترمکعب گاز یا یک لیتر بنزین بیشتر.

در واقع، مسئله ایران دیگر کمبود یک سوخت مشخص نیست؛ ناترازی در کل زنجیره انرژی است؛ از تولید نفت و گاز و پالایش و نیروگاه تا شبکه انتقال، خودرو، قیمت‌گذاری و الگوی مصرف؛ به همین دلیل، اگر هر بار بحران در یک بخش بالا گرفت، فقط سوخت دیگری را جایگزین کنیم، ممکن است ناترازی را حل نکنیم؛ فقط آن را جابه‌جا کنیم؛ امروز گاز را با نفت‌کوره جبران می‌کنیم، فردا بنزین را با CNG و پس‌فردا بخشی از سوخت را با برق.

در واقع مسئله اصلی دیگر انتخاب میان بنزین، CNG، LPG یا برق نیست؛ مسئله این است که این سوخت‌ها قرار است در یک نقشه واحد انرژی کنار هم قرار بگیرند یا هرکدام جداگانه برای خاموش‌کردن آتش یک بخش به کار گرفته شوند؟

مخاطبین عزیز پایگاه خبری–تحلیلی نفتی‌ها؛ شما می‌توانید از طریق پست الکترونیک naftiha.ir@gmail.com و دایرکت پیج اینستاگرام نفتی‌ها به آدرس @NaftihaNews برای ارائه نقطه نظرات، پیشنهادها، انتقادها و سایر پیام‌های خود با ما در ارتباط باشید.