نفتی ها /فائزه پناهی؛یک اصل در حوزه انرژی است که میگوید بازار جهانی انرژی منتظر تصمیمهای سیاسی نمیماند؛ در حالی که ایران یکی از بزرگترین دارندگان ذخایر گاز جهان است، عملاً از بازار LNG کنار گذاشته شده و این حذف، بیش از آنکه فنی باشد، نتیجه قفلشدن مسیرهای حقوقی و فناوری است؛ در چنین شرایطی، هر بحثی درباره آینده صنعت انرژی ایران ناگزیر به پرسشی میرسد که سالها به تعویق افتاده؛ تعامل با بازیگران اصلی فناوری انرژی، امکان است یا خط قرمز؟
در همین فضا، محمود خاقانی، کارشناس حوزه انرژی، در گفتوگویی رسانهای از امکان همکاری نفتی و گازی تهران–واشنگتن در صورت دستیابی به یک توافق جامع سخن گفته است. او با اشاره به نقش شرکتهای آمریکایی در حوزه LNG، فناوریهای پاک و بازیافت گازهای فلر تأکید کرده تحریمهای ثانویه آمریکا هرگونه سرمایهگذاری و انتقال فناوری در بخش انرژی ایران را هدف گرفته و همین موضوع، حتی شرکتهای غیرآمریکایی را نیز از ورود به پروژههای ایران بازداشته است.
اگر این اظهارات را از لایه تعارفات سیاسی جدا کنیم، با یک واقعیت روشن مواجه میشویم همکاری انرژی ایران و آمریکا از نظر فنی ممکن است، اما از نظر حقوقی عملاً قفل شده است. تحریمهای ثانویه برای متوقفکردن تولید یا صادرات ایران طراحی نشدهاند، بلکه برای افزایش هزینه تعامل و ایجاد ریسک حقوقی ساخته شدهاند؛ بهگونهای که مسئله اصلی، نبود تقاضا یا فناوری نیست، بلکه ترس از مجازات و حذف از شبکه مالی و فناوری جهانی است.
در بازار امروز، فناوری کالای خنثی نیست؛ ابزار قدرت است؛ LNG، کاهش متان، بازیافت گازهای فلر و دیجیتالسازی میادین نفتی در اختیار چند بازیگر محدود قرار دارد که زنجیره تصمیمگیری آنها به آمریکا متصل است؛ شرکتهایی مانند Exxon Mobil و Chevron. تصور توسعه رقابتی LNG ایران بدون دسترسی به این فناوریها، از نظر نظری ممکن، اما در عمل پرهزینه، کند و غیررقابتی است.
نتیجه این وضعیت، حذف تدریجی ایران از بازار جهانی LNG بوده است؛ آن هم نه بهدلیل کمبود ذخایر یا ضعف مهندسی، بلکه بهواسطه انتخابهای ژئوپلیتیک. بازار انرژی منتظر ایران نمانده و کشورهایی مانند قطر، آمریکا و استرالیا خلأ را پر کردهاند؛ و حالا هر سال تعلل، سهم بالقوه ایران را کوچکتر میکند و هزینهای انباشته میسازد که در آمار رسمی دیده نمیشود، اما در تراز منافع ملی کاملاً واقعی است هزینه فرصت از دسترفته.
جمعبندی روشن است؛ همکاری انرژی ایران و آمریکا نه افسانه است و نه توطئه؛ یک پرونده معلق ژئوانرژتیک است؛ بدون توافق سیاسی، این همکاری عملی نمیشود و بدون آن، جهش فناوری در صنعت انرژی ایران نیز دستنیافتنی خواهد ماند؛ و تداوم وضع موجود نه استقلال میآورد و نه توسعه؛ فقط زمان را به رقبای منطقهای هدیه میدهد.
مخاطبین عزیز پایگاه خبری–تحلیلی نفتیها؛ شما میتوانید از طریق پست الکترونیک naftiha.ir@gmail.com و دایرکت پیج اینستاگرام نفتیها به آدرس @NaftihaNews برای ارائه نقطه نظرات، پیشنهادها، انتقادها و سایر پیامهای خود با ما در ارتباط باشید.
