نفتی ها /فائزه پناهی؛ نمایندگان مجلس شورای اسلامی در جریان بررسی لایحه بودجه ۱۴۰۵، سهم شرکت ملی گاز ایران از خالص صادرات گاز را ۱۲.۴ درصد تعیین کرده و از محل آن، ۳ همت را به گازرسانی مناطق فاقد گاز اختصاص دادهاند؛ تصمیمی که به نظر میرسد بیش از آنکه یک انتخاب آیندهنگرانه باشد، تداوم یک الگوی قدیمی توسعه زیرساخت است.
نکته مغفول مانده این است که ایران امروز با ناترازی شدید گاز مواجه است؛ ناترازیای که در زمستانها به قطع گاز صنایع، نیروگاهها و حتی برخی مناطق خانگی منجر میشود و این وضعیت تنها نتیجه رشد مصرف نیست، بلکه حاصل دههها توسعه شبکه گاز بدون توجه به ظرفیت تولید، بهرهوری و جایگزینها است.
در واقع معلوم نیست طبق چه سیاستی در سالهای اخیر، گازرسانی به روستاهای دورافتاده، مناطق کوهستانی و کمجمعیت با هزینههای سرسامآور انجام شده؛ انهم مناطقی که مصرف سالانه پایینی دارند و بازگشت سرمایه در آنها عملاً منفی است؛ و افزون بر این هزینه نگهداشت شبکه در آنها چند برابر متوسط کشور است و با این حال، همچنان گازرسانی بهعنوان تنها گزینه در سیاستگذاری دیده میشود.
در این میان پرسش کلیدی این است که بعد از لولهکشی، گازش را از کجا میآورید؟ اختصاص ۳ همت برای توسعه شبکه، بدون پاسخ به این سؤال بنیادین، عملاً انتقال بحران از امروز به فرداست؛ وقتی در زمستان، صنایع بزرگ با محدودیت گاز مواجهاند، اضافهکردن مصرفکنندگان جدید چه توجیهی دارد؟ و واقعیت این است که هر کیلومتر لوله جدید، تعهد مصرف جدید ایجاد میکند؛ تعهدی دائمی، نه مقطعی.
اما سایر کشورها چه میکنند؟ و چه مسیرهایی را جایگزین گازرسانی نمودهاند؛ برخلاف تصور رایج، بسیاری از کشورها سالهاست از گازرسانی سراسری در مناطق کمتراکم فاصله گرفتهاند ازبرقرسانی مبتنی بر انرژیهای تجدیدپذیر محلی (خورشیدی–بادی) گرفته تا استفاده از پمپهای حرارتی (Heat Pump) برای گرمایش یا مینیالانجی (Mini-LNG) و CNG محلی بهجای خطوط سراسری و همچنان در بسیاری از کشورها، کشیدن لوله گاز به روستاهای دورافتاده ممنوع یا فاقد توجیه اقتصادی تلقی میشود.
آیا وقت آن نرسیده بهجای گازرسانی بیشتر، درباره کجا نباید گاز رساند تصمیمگیری شود؟ چرا که اختصاص بودجه برای گازرسانی، اگر بدون بازنگری در مدل توسعه انرژی انجام شود، نهتنها عدالت انرژی ایجاد نمیکند، بلکه بحران انرژی را تعمیق میکند؛ امروز سیاستگذار باید پاسخ دهد:
چرا همچنان گاز، تنها گزینه توسعه دیده میشود؟
چرا برای مناطق فاقد گاز، بستههای جایگزین انرژی تعریف نمیشود؟
و مهمتر از همه: آیا کشور توان تأمین گاز برای تعهدات جدید را دارد یا خیر؟
مخاطبین عزیز پایگاه خبری–تحلیلی نفتیها؛ شما میتوانید از طریق پست الکترونیک naftiha.ir@gmail.com و دایرکت پیج اینستاگرام نفتیها به آدرس @NaftihaNews برای ارائه نقطه نظرات، پیشنهادها، انتقادها و سایر پیامهای خود با ما در ارتباط باشید.
