نفتی ها /فائزه پناهی؛ گاهی برای شناخت یک توافق، باید به چیزی نگاه کرد که طرفهای آن دربارهاش سکوت کردهاند، نه آنچه در بیانیه نوشتهاند، نشست شنژن، جایی که ترامپ، شی جینپینگ و پوتین بر سر ضرورت افزایش عرضه فرآوردههای نفتی و حفظ جریان باثبات انرژی به تفاهم رسیدند، از همین جنس است؛ سه رقیب سیاسی پشت یک میز نشستهاند، اما نقطه اتصالشان نه اوکراین است، نه تجارت و نه نظم جهانی، بلکه نفت و امنیت انرژی است.
این همصدایی در ظاهر ساده به نظر میرسد، اما هر سه رهبر از زاویهای متفاوت به آن نگاه میکنند؛ ترامپ ثبات بازار و مهار قیمتها را میخواهد، پوتین به دنبال حفظ درآمدهای انرژی و شکستن حلقه محدودیتهاست و شی جینپینگ میکوشد امنیت واردات چین را در جهانی پرتنش تضمین کند؛ به زبان ساده، هر سه به نفت نیاز دارند، اما هر کدام میخواهند از این توافق سهم متفاوتی ببرند.
در این میان، جنگ ایران و بحران تنگه هرمز، معنای این توافق را پیچیدهتر میکند؛ وقتی یکی از حیاتیترین مسیرهای انتقال نفت جهان در معرض تهدید قرار دارد، افزایش تولید بهتنهایی مشکل را حل نمیکند و امنیت مسیرهای انتقال به اندازه خودِ بشکههای نفت اهمیت پیدا میکند؛ با این حال، بیانیه شنژن حتی نامی از ایران و هرمز نمیبرد؛ سکوتی که نشان میدهد سه قدرت، دستکم فعلاً، درباره اصل ثبات انرژی توافق دارند، نه درباره چگونگی تأمین آن.
سرنخ بعدی در واژههای بیانیه پنهان است؛ رهبران از افزایش عرضه فرآوردههای نفتی پالایششده سخن گفتهاند، نه افزایش مشخص تولید نفت خام و نه از حجم، زمانبندی یا سازوکار اجرایی خبری هست. بنابراین هنوز نمیتوان از یک اتحاد نفتی یا توافق برای تغییر تحریمهای روسیه حرف زد؛ آنچه شکل گرفته، بیشتر یک چراغ سبز سیاسی برای همکاری احتمالی است تا قراردادی که بشود اثر آن را در بازار اندازه گرفت.
اما شاید برنده فوری این دیدار، پیش از آنکه بازار نفت باشد، ولادیمیر پوتین باشد؛ حضور در کنار رئیسجمهور آمریکا و رهبر چین، به مسکو امکان داد تصویر انزوای خود را به چالش بکشد و بار دیگر در جایگاه یک قدرت تعیینکننده ظاهر شود؛ شی نیز با میزبانی نشست، نقش چین را در معادلات جهانی برجسته کرد، در حالی که ترامپ هنوز باید نشان دهد این نمایش دیپلماتیک چه دستاورد ملموسی برای واشنگتن داشته است.
رسانههای بینالمللی نیز چندان تحت تأثیر ظاهر پرزرقوبرق نشست قرار نگرفتند؛ رویترز از محدودیت دستاوردهای دیپلماسی ترامپ نوشت و واشنگتنپست توافق رهبران را از زاویه تلاش قدرتهای بزرگ برای کاهش محدودیتهای بینالمللی بررسی کرد؛ در همین حال، اختلاف بر سر پروژه خط لوله «قدرت سیبری ۲» نشان میدهد حتی مسکو و پکن هم هنوز بر سر قیمت و شرایط همکاری انرژی به توافق نرسیدهاند.
در نهایت، نشست شنژن بیش از آنکه تولد یک نظم تازه نفتی باشد، شبیه یک معامله روی کاغذ است که هر طرف امیدوار است دیگری هزینه تحقق آن را بپردازد؛ ترامپ ثبات بازار میخواهد، پوتین راهی برای بازگشت قدرتمندتر به تجارت انرژی و شی امنیت عرضه را، پرسش اصلی اینجاست: آیا این سه رهبر حاضرند منافع مشترکشان را به قرارداد، محموله و مسیر صادراتی تبدیل کنند یا نفت فقط بهانهای برای یک عکس تاریخی بوده است؟ پاسخ را نه در بیانیه شنژن، بلکه در اتفاقاتی باید جستوجو کرد که پس از این نشست در بازار انرژی رخ خواهد داد.
مخاطبین عزیز پایگاه خبری–تحلیلی نفتیها؛ شما میتوانید از طریق پست الکترونیک naftiha.ir@gmail.com و دایرکت پیج اینستاگرام نفتیها به آدرس @NaftihaNews برای ارائه نقطه نظرات، پیشنهادها، انتقادها و سایر پیامهای خود با ما در ارتباط باشید.