نفت صادرنشده؛ چالش انباشت و راهکارهای امنیتی

نفتی ها /عرفان افاضلی

درباره تبعات شرایط کنونی فروش نفت و احتمال صفر شدن صادرات از نظر فنی برای چاه‌های نفتی و مخازن ذخیره اظهار داشت: از نظر فنی وقتی صادرات نفت نداشته باشیم، با یک بن‌بست تولید مواجه می‌شویم؛ یعنی یا باید تولید را کاهش دهیم و یا کلا متوقف کنیم. اگر چاه‌ها برای چند روز یا چند هفته با کاهش تولید مواجه شوند یا فعالیتشان متوقف شود، رسوبات در اطراف محدوده مشبک‌کاری شده‌ مخزن در عمق ۲ تا ۳ هزار متری تشکیل می‌شود. این رسوبات به تدریج بیشتر می‌شوند و برای بازگرداندن چاه‌ها به مدار تولید، حتما نیاز به فرآیندهای پرهزینه مثل اسیدشویی و عملیات تحریک داریم تا آسیب‌های ناشی از توقف تولید برطرف شود.

وی افزود: علاوه بر این، استقرار دکل‌ها و تجهیزات خاص زمان‌بر و بسیار گران است. در مورد مخازن هم، اگر تولید نفت کم شود، مخزن تحت فشار قرار می‌گیرد اگرچه بخشی از افت فشار قبلی به صورت جزئی جبران می‌شود اما در مورد مخازن گازی ماجرا برعکس است؛ در گاز، آسیب مستقیما به چاه وارد می‌شود و مسئله hold up مایعات همراه گاز چالش‌زا است.

دبیر کل فدراسیون صنعت نفت ایران درباره اینکه آیا امکان این وجود دارد که نفتی را که صادر نمی‌کنیم، به جای ذخیره کردن، به سمت پتروشیمی‌ها و پالایشگاه‌ها هدایت کنیم تا به محصول تبدیل شود؟ تصریح کرد: ما دو سوم نفت خود را مصرف داخلی می‌کنیم و یک‌سوم آن را صادر می‌کنیم. اما مشکل اصلی ظرفیت ذخیره‌سازی است. مخازن رو زمینی برای نگهداری محصولات پالایشگاهی مثل بنزین، گازوئیل و نفت کوره ظرفیت محدودی دارند؛ در مورد پتروشیمی‌ها هم اگرچه ظرفیت ذخیره‌سازی از دست نرفته، اما انبارهای محصولات با محدودیت دپوی محصول مواجه هستند.

وی ادامه داد: از طرفی ما در محاصره دریایی هستیم و امکان صادرات نداریم؛ بنابراین وقتی نمی‌توانیم محصول را صادر کنیم، ظرفیت انبارها هم با گذشت زمان تکمیل و محدود می‌شود. پس نمی‌توانیم به‌سادگی هر مقدار نفتی را که صادر نمی‌شود، به محصول تبدیل کنیم.

افاضلی درباره احتمال چالش در زمینه امنیت تأمین سوخت نیز توضیح داد: در حال حاضر پالایشگاه‌ها با حداکثر ظرفیت در حال فعالیت هستند و با توجه به شبکه گسترده خطوط لوله، تصور نمی‌کنم امنیت تأمین سوخت در معرض خطر جدی باشد. اما باید واقع‌بین باشیم؛ رشد مصرف بنزین نسبت به تولید بیشتر بوده و ما در حال حاضر با یک کسری روزانه مواجه هستیم. البته با استفاده از ذخایر، این کسری‌ها جبران می‌شود. اگر فعالیت خصمانه‌ای صورت بگیرد، احتمالا در میان‌مدت با کاهش تردد روبرو خواهیم بود و نگرانی‌ای بابت تأمین سوخت وجود ندارد، هرچند در روزهای ابتدایی ممکن است با افزایش تقاضا مواجه شویم. 

وی تاکید کرد: باتوجه به اینکه اکنون روزانه در بخش بنزین کسری داریم، مردم باید روی مصرف خود کنترل داشته باشند. طرح‌های قیمتی هم که تا حدی مصرف را کنترل کرده و بر قاچاق اثر گذاشته اما تا زمانی که به تعادل تولید برسیم و این سرمایه ملی را حفظ کنیم، فعلا این ناترازی ادامه خواهد داشت./ایلنا