خداحافظی مسکو با بازار غرب؛ تمرکز استراتژیک روسیه بر ذخایر قطب شمال و تقاضای شرق

نفتی ها /روس‌نفت نخستین محموله نفت خام پروژه عظیم «وستوک اویل» را از شرق سیبری ارسال کرد؛ اقدامی که در شرایط تحریم‌های غرب علیه صنعت انرژی روسیه و پس از خروج شرکای تجاری غربی از این پروژه انجام شده است.

پروژه وستوک اویل در اوج ظرفیت خود قرار است سالانه بین ۵۰ تا ۱۰۰ میلیون تن نفت خام تولید کند. این پروژه حدود ۷ میلیارد تن ذخایر نفت خام کم‌گوگرد دارد و هدف‌گذاری نهایی تولید آن به ۲ میلیون بشکه در روز می‌رسد.

وستوک اویل بزرگ‌ترین توسعه جدید نفتی روسیه محسوب می‌شود و مجموعه‌ای از میادین نفتی در سرزمین کراسنویارسک را دربرمی‌گیرد؛ برخی از این میادین در حال تولید هستند و برخی دیگر نیز اکتشافات جدید به شمار می‌روند.


ایگور سچین، مدیر اجرایی روس‌نفت، اعلام کرده است که تاکنون در مجموع ۲ هزار حلقه چاه در این منطقه حفر شده است. به گفته او، مجموع ذخایر این میادین حدود ۷ میلیارد تن نفت خام کم‌گوگرد است.

هزینه برآوردشده پروژه وستوک اویل در سال ۲۰۱۹ حدود ۱۵۷ میلیارد دلار بود. روس‌نفت در آن زمان شرکای غربی از جمله ترافیگورا و ویتول داشت که با وجود تغییر رویکرد جهانی به سمت برقی‌سازی، روی تداوم تقاضای نفت حساب می‌کردند. همچنین هزینه‌های مرتبط با بهره‌برداری از این میادین در طول عمر آنها در سال ۲۰۲۱، حدود ۱۷۰ میلیارد دلار برآورد شد.

با آغاز جنگ اوکراین و اعمال تحریم‌های غرب علیه روسیه، برخی شرکت‌های بزرگ تجارت کالا از پروژه‌های انرژی روسیه خارج شدند، اما پروژه وستوک متوقف نشد.

روس‌نفت در ادامه برخی دارایی‌های خود را فروخت تا تمرکز بیشتری بر توسعه وستوک اویل داشته باشد و از فناوری حفاری توسعه‌یافته داخلی در این پروژه استفاده کند.

سچین هنگام اعلام ارسال نخستین محموله نفت خام گفت دکل‌های حفاری این پروژه به زیرساخت هیدرولیکی مجهز هستند که دقت حفاری را افزایش می‌دهد و سیستم‌های محرکه داخلی نیز امکان حفر چاه‌هایی تا عمق ۶ هزار متر را فراهم می‌کنند.


قرار بود نخستین محموله نفت این پروژه در سال ۲۰۲۴ ارسال شود، اما شرایط تحریمی که روس‌نفت در آن فعالیت می‌کند، باعث شد این برنامه با حدود دو سال تأخیر همراه شود.

برنامه اولیه تولید وستوک اویل، تولید روزانه ۶۰۰ هزار بشکه نفت در سال ۲۰۲۴ بود. قرار بود در مرحله دوم، تولید به یک میلیون بشکه در روز برسد و در نهایت ظرفیت تولید در اوج به ۲ میلیون بشکه در روز افزایش پیدا کند.

آسیا مقصد اصلی نفت وستوک خواهد بود و سچین نیز بر این موضوع تأکید کرده است. با این حال، مدیرعامل روس‌نفت اعلام کرده نفت تولیدشده از مجموعه میادین شبه‌جزیره تایمیر به سمت غرب نیز جریان خواهد یافت.

نخستین محموله نفت در یک نفتکش روسی با کلاس یخ‌پیمای Arc۷ در بندر «Sever» در قطب شمال بارگیری شده است.

توسعه این پروژه با تلاش چندساله روسیه برای گسترش منابع قطب شمال و تبدیل مسیر دریای شمال به یک مسیر تجاری اصلی ارتباط دارد. تغییرات اقلیمی با طولانی‌تر کردن دوره قابل استفاده بودن این مسیر و همچنین استفاده از یخ‌شکن‌های جدید، به توسعه این مسیر کمک کرده است.

ولادیمیر پوتین، رئیس‌جمهور روسیه، در مراسم افتتاح پروژه نفت وستوک گفت اجرای این پروژه بخشی از تلاش‌های گسترده برای توسعه سیبری، قطب شمال و خاور دور، از جمله ایجاد کریدور حمل‌ونقل ترانس‌قطبی است.

به گفته پوتین، این کریدور با اتصال منطقه بالتیک، قطب شمال و خاور دور، مسیر واحدی ایجاد می‌کند و راهی کوتاه، سودآور، قابل اعتماد و ایمن به بزرگ‌ترین بازارهای جهان خواهد بود.

این اظهارات نشان می‌دهد روسیه در روابط تجاری آینده، به‌ویژه در حوزه انرژی، تمرکز خود را به سمت شرق معطوف کرده است. این جهت‌گیری حتی بدون تحریم‌های غرب نیز قابل توجه بود، زیرا چین و هند از محرک‌های اصلی تقاضای آینده نفت و گاز محسوب می‌شوند، در حالی که اتحادیه اروپا و بریتانیا برای کاهش تقاضای هیدروکربن‌ها تلاش می‌کنند.

پوتین همچنین اعلام کرده است که ایجاد کریدور حمل‌ونقل ترانس‌قطبی امکان راه‌اندازی پروژه‌های جدید انرژی و سایر پروژه‌ها در قطب شمال، توسعه پایگاه صنعتی، مواد خام و تولیدی منطقه و همچنین استخراج و فرآوری منابع طبیعی این منطقه را فراهم می‌کند./تسنیم