نفتی ها /حاشیه نخست این هفته "نفتیها" با بحران قریبالوقوع بنزین و ناترازی ای که از عدد رد شده و به به مرحله بحران رسیده آغاز میشود؛ این هفته دوباره بنزین به تیتر اول محافل انرژی بازگشت؛ نصرتالله سیفی (مدیرعامل اسبق شرکت بهینهسازی مصرف سوخت) در یک نشست خبری با صراحت گفت وضع بنزین دیگر صرفاً ناترازیِ معمول سالهای قبل نیست و وارد فاز بحران قریبالوقوع شده است؛ بحرانی که هم از سمت مصرف فشار میآورد و هم از سمت تولید و واردات، گرههای تازه دارد.
سیفی با استناد به ترازنامه انرژی ۱۴۰۲ یادآوری کرد مصرف روزانه بنزین آن سال حدود ۱۱۵ میلیون لیتر بوده و اگر همان روند رشد متوسط ۶ درصدیِ دو دهه اخیر را ادامه بدهیم، مصرف ۱۴۰۵ باید نزدیک ۱۳۷ میلیون لیتر در روز باشد؛ عددی که به گفته او خیلی دور از واقعیت امسال نیست و یعنی پیشبینیها به دیوار واقعیت خوردهاند؛ به زبان ساده: مصرف، طبق همان سناریوی بدبینانه در حال جلو رفتن است.
اما تفاوت امسال با سالهای قبل، فقط پرگاز رفتن مصرف نیست، سیفی به یک ضربه سمت عرضه هم اشاره کرد: آسیب به تأسیسات گازی در جنگ اخیر و افت تولید میعانات گازی؛ موضوعی که خوراک پالایشگاه ستاره خلیج فارس را تحت تأثیر میگذارد و وقتی ستاره خوراک کم بیاورد، بنزین هم نفسش میگیرد. نتیجه؟ ناترازی بزرگتر.
در طرف واردات هم روایت او از دو مسیر متفاوت است: واردات از شمال ادامه دارد و حتی بیشتر شده، اما ظرفیت بنادر اجازه جهش بالاتر را نمیدهد؛ واردات از جنوب هم متوقف شده. کنار اینها، خبر سوختن بخشی از ذخایر در حمله به انبارهای نفت، عملاً حاشیه امن ذخیرهسازی را هم نازکتر کرده است که جمع این عوامل با رشد تقاضا باعث شده همان ناترازیهایی که زمانی ۲۵ تا ۳۰ میلیون لیتر در روز توصیف میشد، حالا به تعبیر سیفی «تشدید» شود و شکل بحران بگیرد.
نقطه پررنگ حرفهای او اما نسخه درمان بود: سیفی میگوید حتی اگر دولت نخواهد یا نتواند قیمت بنزین را بالا ببرد، باز هم دهها و صدها راهکار غیرقیمتی برای مهار مصرف وجود دارد؛ و اگر کسی بگوید «فقط گرانی بنزین راهحل است»، یا بیاطلاع است یا مسیر را اشتباه میرود.
او از «فرهنگسازی» بهعنوان کمهزینهترین و پربازدهترین ابزار یاد کرد و مثال زد که فقط نحوه رانندگی میتواند حدود ۱۰ درصد روی مصرف اثر بگذارد؛ اما در آموزشهای رسمی گرفتن گواهینامه، رانندگی کممصرف جدی گرفته نمیشود؛ از آن طرف، نقش خودروهای پرمصرف و ناوگان فرسوده را هم عامل اصلی میداند؛ و حتی پای چیزهایی مثل کیفیت روکش آسفالت را وسط کشید: روکش غیراستاندارد میتواند تا ۵ درصد مصرف را بالا ببرد و سالهاست مسئله «قیر غیراستاندارد/سوخته» در جادهها بهعنوان یک درد مزمن باقی مانده است.
در حوزه حملونقل عمومی هم با یک کنایه سیاسی-مدیریتی یادآوری کرد که یک تصمیم درباره تزریق بودجه به متروی تهران، سه سال به خاطر سیاستزدگی عقب افتاد؛ سه سالی که میشد ظرفیت سفرهای مترو را بالا برد و به موازات آن از فشار بنزین کم کرد.
سیفی در نهایت جمعبندیاش را روی «اجرای متمرکز» گذاشت: راهکار کم نیست، مشکل فرماندهی است. پیشنهادش تشکیل یک ستاد/قرارگاه واحد با اختیارات کامل است؛ کسی که پاسخگو باشد و با اقدامات پراکنده و بیصاحب، بحران حل نمیشود. ادعای اصلیاش هم این است که با فرماندهی واحد و سبدی از پروژهها، میشود در بازه ۵ ساله ناترازی بنزین را جمع کرد./ تسنیم
حاشیه دوم هم به مسیر جدید گاز به چین میپردازد؛ عباس ملکی (استاد تمام دانشکده مهندسی انرژی دانشگاه صنعتی شریف) میگوید ایران میتواند در کنار خط لوله گاز ترکمنستان، در تأمین بخشی از گاز مورد نیاز چین نقش بگیرد؛ ایدهای که اگر عملیاتی شود، معنیاش این است که ایران به جای صرفاً تماشاگر بودن در بازی ترانزیت و صادرات منطقه، میتواند «بازیگر مکمل» یک مسیر موجود شود.
ملکی از یک زاویه کلانتر وارد شد: مزیت نسبی ایران انرژی است؛ با رتبههای بالای ذخایر نفت و گاز و جایگاه اول در مجموع ذخایر هیدروکربوری. پیامش روشن بود: اگر از این مزیت استفاده نشود، کشور مجبور میشود در حوزههای دیگر ریاضت بکشد.
او همزمان روی بهینهسازی مصرف دست گذاشت؛ هم در برق (با اشاره به راندمان حدود ۳۷ درصدی نیروگاهها) و هم در حملونقل. درباره خودروها مثال زد که وقتی در دنیا خودرو با مصرف ۲.۵ لیتر در ۱۰۰ کیلومتر تولید میشود، میشود با همکاری شرکتهای برتر، تولید و نوسازی ناوگان را به سمت مصرف پایین برد.
ملکی همچنین نگاه همهچیز برقی میشود و تمام را سادهانگارانه خواند و تأکید کرد که موتور احتراق داخلی هنوز ستون اصلی حملونقل است (با مثال ژاپن و غلبه خودروهای هیبریدی). در عین حال، راهکار عملی نزدیکمدت او برای ایران، متنوعسازی سبد سوخت بود؛ مخصوصاً CNG که به گفته او ظرفیت جایگزینی تا ۴۰ میلیون لیتر بنزین را دارد اما فعلاً فقط حدود نیمی از آن استفاده میشود.
در نهایت هم پیشنهاد اجراییاش این بود که تمرکز حل ناترازیها با اختیارات کامل به وزارت نفت سپرده شود؛ چون دامنه اثر وزارت نفت بر زندگی مردم آنقدر بالاست که اگر مدیریت یکپارچه داشته باشد، میتواند بخش زیادی از گرهها را باز کند./فارس
حاشیه سوم هم به خبری تلخ که از عسلویه آمد اختصاص دارد؛ روابط عمومی شرکت دماوند انرژی عسلویه در دومین اطلاعیه رسمی، علت حادثه واحد هوا را افت سطح اکسیژن در جریان عملیات تست نشتی اعلام کرد؛ طبق توضیح شرکت، حادثه در روند کار روزانه و هنگام انجام تست نشتی در یکی از بخشهای یونیت دوم رخ داده و کاهش اکسیژن باعث عارضه تنفسی برای سه نفر از کارکنان حاضر در محل شده است.
در این حادثه، خلیل حسینی (از پرسنل فنی واحد بهرهبرداری) علیرغم حضور نیروهای امدادی و تلاش دو ساعته تیم پزشکی برای احیا، جان باخت و دو نفر دیگر پس از دریافت خدمات اولیه و اعزام برای بررسیهای تخصصی، با وضعیت عمومی مساعد ترخیص شدند. شرکت اعلام کرده اطلاعات تکمیلی بعد از جمعبندی نهایی از مسیرهای رسمی اعلام خواهد شد./ایسنا
اما آخرین حاشیه، از جنس بازار و روانِ بازار است؛ در حالی که طبق گفته مسئولان صنعت پتروشیمی، هیچ کمبودی در زنجیره تولید تا عرضه پلاستیک (بهویژه پلیاتیلنها) گزارش نشده، این «شایعات» هستند که قیمتها را تکان میدهند.
گزارش میگوید پلیاتیلنها بدون اختلال در حال تأمیناند و اگر کمبودی هم باشد، در شاخه پلیاتیلنها نیست؛ بنابراین از نایلون و کیسههای پلاستیکی مصرفی روزمره تا اقلام حساسی مثل سرم و ظروف قطرههای پزشکی، نباید دچار کمبود یا گرانیِ ناشی از کسری بازار شوند.
محمد متقی، مدیر توسعه صنایع پاییندستی شرکت ملی صنایع پتروشیمی هم با ارجاع به معاملات بورس کالا گفته در دو هفته قبل، پلیاتیلن تزریقی نزدیک قیمتهای پایه و حتی پایینتر از قیمت جهانی معامله شده؛ پلیاتیلن سنگین فیلم (مواد اولیه نایلون و نایلکس) هم در نمونهای مثل ۱۳ اردیبهشت روی قیمت پایه و حتی پایینتر از قیمت جهانی فروش رفته است. او همچنین اشاره کرده پلیاتیلن سنگین بادی و اکستروژن هم زیر قیمتهای جهانی فروخته شدهاند و این یعنی از منظر عرضه، روند رو به بهبود است و التهاب باید کاهش پیدا کند؛ ضمن اینکه وزارت صمت با تعدیل بخشی از سهمیهها بر اساس عملکرد سال قبل، به مدیریت بازار کمک کرده است./ تسنیم
"لازم به ذکر است درج اخبار حواشی هفتگی حوزه نفت و انرژی در این بخش به منزله تایید آنها نیست و سایت تحلیلی خبری نفتیها صرفا گردآورنده اخبار در این بخش خبری میباشد."
