نفتی ها /فائزه پناهی؛ با خروج پتروشیمی تندگویان از مدار عادی تولید و توقف مقطعی این واحد، گویا در زنجیره تولید پریفورم و بطری در کشور با کمبود فوری مواد اولیه PET مواجه شده است؛ این کمبود، جهش قیمتی، فعالشدن بازار سیاه، و اختلال جدی در خطوط تولید نوشیدنیها، لبنیات نوشیدنی و صنایع بستهبندی را بهدنبال داشته و بهدلیل فقدان ظرفیت جایگزین داخلی، شرایط را به سطح یک بحران کوتاهمدت رسانده که نیازمند مداخله فوری است.
در گام نخست، کنترل بازار داخلی مهمترین اقدام اضطراری ارزیابی میشود؛ حذف معاملات کاغذی، محدودسازی خریدهای غیرمصرفی و ساماندهی تحویل مواد تنها به واحدهای فعال باید بدون تأخیر اجرا شود چرا که بخش قابل توجهی از کمبود فعلی ناشی از احتکار و فعالیت واسطههاست؛ ازاینرو شفافسازی زنجیره توزیع، الزام به عرضه منظم از طریق بورس با شیوهنامه ویژه شرایط اضطرار و تخصیص سهمیه واقعی به تولیدکنندگان، میتواند ظرف چند روز التهاب بازار را کاهش دهد.
به موازات کنترل بازار، مدیریت مصرف در کارخانهها نیز راهکاری فوری است؛ کاهش وزن بطری، استفاده از طراحیهای گردن کوتاه، کاهش ضخامت در بخشهای غیرحساس و اصلاح قالبها میتواند مصرف پریفورم را بین ۱۰ تا ۲۰ درصد پایین بیاورد؛ آن هم بدون افت محسوس کیفیت بستهبندی؛ این روش در بحرانهای مشابه در اروپا و ترکیه نیز نخستین اقدام برای خریدن زمان و عبور از دوره کمبود بوده است.
از سویی دیگر استفاده محدود و هدفمند از PET بازیافتی در محصولات غیرخوراکی نیز میتواند فشار را کاهش دهد؛ هرچند ایران زیرساخت rPET گرید خوراکی ندارد، اما بهکارگیری PET بازیافتی در بستهبندیهای غیرخوراکی مانند شویندهها این امکان را فراهم میکند که PET نو بهصورت کامل برای صنایع خوراکی اختصاص یابد کمااین که این رویکرد در چین و ترکیه بهعنوان یک راهحل موقت در دورههای بحران کارآمد بوده است.
در واقع تجربه کشورهای مختلف نشان میدهد بازار PET نسبت به هر میزان عرضه تازه واکنش سریع دارد؛ در بحرانهای مشابه، حتی تزریق محدود مواد اولیه یا اجرای چند اقدام تنظیمی، باعث فروکشکردن انتظارات تورمی و بازگشت آرامش به بازار شده است؛ از همین رو اجرای فوری این بسته اقدامات میتواند در فاصله کوتاهی از تشدید بحران جلوگیری کرده و مسیر بازگشت بازار به وضعیت پایدار را هموار کند.
مخاطبین عزیز پایگاه خبری–تحلیلی نفتیها؛ شما میتوانید از طریق پست الکترونیک naftiha.ir@gmail.com و دایرکت پیج اینستاگرام نفتیها به آدرس @NaftihaNews برای ارائه نقطه نظرات، پیشنهادها، انتقادها و سایر پیامهای خود با ما در ارتباط باشید.
