خط لوله ۲۵ میلیارد دلاری؛ نقشه کانادا برای کاهش وابستگی به آمریکا

نفتی ها /رویترز در گزارشی عنوان کرده که کانادا در واکنش به تنش‌های تجاری با آمریکا و افزایش ریسک‌های ژئوپلیتیک در بازار انرژی، به دنبال توسعه زیرساخت‌های انتقال نفت و گسترش صادرات به بازارهای آسیایی است؛ راهبردی که از الگوی عربستان سعودی برای ایجاد مسیرهای جایگزین صادرات نفت الهام می‌گیرد.

 طرح احداث خط لوله جدیدی از استان آلبرتا به سواحل غربی کانادا با ظرفیت انتقال روزانه یک میلیون بشکه نفت، یکی از محورهای اصلی این راهبرد است. اجرای این پروژه می‌تواند ظرفیت صادرات نفت کانادا از مسیر اقیانوس آرام را افزایش دهد و امکان دسترسی مستقیم‌تر به بازارهای آسیایی را فراهم کند.

هزینه اجرای این طرح بین ۳۵.۲ تا ۴۳.۷ میلیارد دلار کانادا برآورد شده است که معادل حدود ۲۵ میلیارد دلار آمریکا در برآورد گزارش است. دولت کانادا انتظار دارد ساخت این خط لوله از سپتامبر ۲۰۲۷ آغاز شود و بخش عمده هزینه‌های پروژه نیز از محل منابع عمومی تأمین شود.

وابستگی ۹۰ درصدی صادرات نفت کانادا به آمریکا

کانادا با وجود قرار گرفتن در میان بزرگ‌ترین تولیدکنندگان نفت جهان، وابستگی قابل‌توجهی به بازار آمریکا دارد. برآوردهای مطرح‌شده در گزارش نشان می‌دهد حدود ۹۰ درصد صادرات نفت این کشور راهی بازار آمریکا می‌شود؛ موضوعی که در شرایط تشدید اختلافات تجاری و اعمال تعرفه‌ها، به یکی از ریسک‌های راهبردی بخش انرژی کانادا تبدیل شده است.

بر اساس این گزارش، تولید نفت کانادا در سال ۲۰۲۵ از ۶ میلیون بشکه در روز فراتر رفت. با این حال، تمرکز بخش عمده صادرات در یک بازار، قدرت مانور این کشور را در برابر تغییرات سیاست تجاری آمریکا محدود می‌کند.

دولت کانادا در پی آن است که با توسعه مسیرهای صادراتی جدید، ضمن حفظ بازار آمریکا، مشتریان بیشتری به‌ویژه در آسیا جذب کند. این راهبرد می‌تواند وابستگی به یک مقصد صادراتی را کاهش دهد و در مذاکرات تجاری نیز موقعیت تولیدکنندگان کانادایی را تقویت کند.

الگوی عربستان برای دور زدن گلوگاه‌های صادراتی

تجربه عربستان سعودی یکی از مبانی اصلی این رویکرد است. این کشور پس از جنگ ایران و عراق، خط لوله شرق به غرب را توسعه داد تا امکان انتقال نفت از میادین شرقی به بندر ینبع در ساحل دریای سرخ فراهم شود.

این مسیر به عربستان اجازه می‌دهد بخشی از نفت خود را بدون عبور از تنگه هرمز صادر کند؛ مزیتی که در زمان اختلال در کشتیرانی منطقه اهمیت بیشتری پیدا می‌کند.

تفاوت اصلی وضعیت کانادا با عربستان در نوع آسیب‌پذیری صادرات است. در حالی که عربستان به دنبال کاهش ریسک ناشی از اختلال در یک مسیر راهبردی دریایی است، کانادا می‌خواهد وابستگی صادرات خود به یک مشتری بزرگ را کاهش دهد. با این حال، منطق اقتصادی هر دو راهبرد مشابه است: ایجاد گزینه‌های جایگزین برای جلوگیری از اختلال در درآمدهای انرژی.

آسیا در کانون برنامه صادرات انرژی کانادا

توسعه زیرساخت‌های انتقال نفت و گاز در ساحل اقیانوس آرام، بخشی از تلاش کانادا برای افزایش حضور در بازارهای آسیایی است.

خط لوله Trans Mountain که در سال ۲۰۲۴ افتتاح شد، ظرفیت انتقال نفت به سواحل غربی را افزایش داده است. همچنین تأسیسات صادرات گاز طبیعی مایع‌شده کانادا در ساحل اقیانوس آرام در سال ۲۰۲۵ فعالیت خود را آغاز کرد.

کانادا امیدوار است با توسعه این زیرساخت‌ها، صادرات انرژی به کشورهایی مانند چین و ژاپن را افزایش دهد و از تقاضای بازارهای آسیایی برای منابع انرژی بهره ببرد.

طبق برآورد وزیر انرژی کانادا که در گزارش رویترز نقل شده است، تولید نفت این کشور ممکن است طی پنج تا هفت سال آینده روزانه ۲ تا ۲.۵ میلیون بشکه افزایش یابد. همچنین ظرفیت صادرات گاز طبیعی مایع‌شده می‌تواند از حدود ۱۴ میلیون تن در سال به ۵۰ میلیون تن تا سال ۲۰۳۰ برسد.

تردید درباره رشد تولید و بازده سرمایه‌گذاری

با وجود برنامه‌های توسعه‌ای دولت کانادا، تحقق این اهداف به شرایط بازار و میزان سرمایه‌گذاری شرکت‌های انرژی بستگی دارد.

روری جانستون، تحلیلگر مؤسسه Commodity Context، در ارزیابی نقل‌شده در گزارش، رشد تولید نفت کانادا را محدودتر از پیش‌بینی دولت می‌داند و افزایش سالانه ۱۰۰ تا ۱۵۰ هزار بشکه‌ای تولید در دهه آینده را برآورد می‌کند. از نگاه این تحلیلگر، ابهام در چشم‌انداز قیمت نفت می‌تواند تمایل شرکت‌ها به سرمایه‌گذاری‌های سنگین را کاهش دهد.

بخش مهمی از نفت کانادا نیز از نوع نفت سنگین و قیرمانند است که انتقال و پالایش آن به تجهیزات و فرایندهای ویژه نیاز دارد و معمولاً با تخفیف نسبت به نفت سبک معامله می‌شود. بنابراین، توسعه مسیرهای صادراتی جدید به‌تنهایی تضمین‌کننده افزایش متناسب تولید یا درآمدهای نفتی نخواهد بود.

در مجموع، برنامه کانادا نشان می‌دهد که تنوع‌بخشی به مسیرهای انتقال و بازارهای مقصد، در کنار ظرفیت تولید، به یکی از مؤلفه‌های مهم امنیت انرژی کشورها تبدیل شده است. در شرایطی که جنگ، تحریم‌ها و اختلافات تجاری می‌توانند جریان صادرات را مختل کنند، سرمایه‌گذاری در زیرساخت‌های جایگزین برای صادرکنندگان نفت و گاز اهمیتی فراتر از محاسبات معمول اقتصادی پیدا می‌کند./تسنیم