نفتی ها /فائزه پناهی؛شناسایی فردی که در یک ماه ۱۰۵ بار از یک جایگاه سوخت‌گیری کرده و بیش از ۲ هزار لیتر بنزین دریافت کرده، در کنار فردی که با مراجعه به ۳۸ جایگاه، ۹۸ توکن سوخت‌گیری گرفته و در مجموع ۲ هزار و ۳۳۷ لیتر بنزین دریافت کرده است، یک پرسش مهم را پیش روی شرکت ملی پخش فرآورده‌های نفتی قرار می‌دهد: این اطلاعات چگونه می‌تواند به ابزاری برای مدیریت مصرف و کنترل توزیع سوخت تبدیل شود؟
کرامت ویس‌کرمی، مدیرعامل شرکت ملی پخش فرآورده‌های نفتی، این آمارها را در تشریح نتایج سامانه جدید شناسه‌دار کردن کارت‌های اضطراری جایگاه اعلام کرده است؛ سامانه‌ای که با احراز هویت استفاده‌کننده از طریق کارت بانکی و ثبت دفعات سوخت‌گیری، امکان شناسایی الگوهای پرتکرار را فراهم می‌کند. پیش از اجرای این طرح، ردیابی و تجمیع اطلاعات مربوط به استفاده‌کنندگان از کارت‌های اضطراری به این شکل امکان‌پذیر نبود.
با این حال، شناسایی مصرف پرتکرار به‌معنای اثبات تخلف نیست و ثبت اطلاعات نیز به‌تنهایی مصرف را مدیریت نمی‌کند. برای ارزیابی این موارد باید شرایط سوخت‌گیری و نوع فعالیت مصرف‌کننده بررسی شود تا میان نیازهای واقعی، مصارف غیرمتعارف و موارد احتمالی سوءاستفاده تفاوت گذاشته شود.
نکته مهم‌تر آن است که به گفته ویس‌کرمی، در حال حاضر محدودیتی برای دفعات استفاده از کارت اضطراری وجود ندارد؛ هرچند زیرساخت جدید می‌تواند زمینه تصمیم‌هایی مانند تعیین سقف استفاده در بازه‌های زمانی مشخص را فراهم کند. به این ترتیب، سامانه امکان شناسایی الگوهای مصرف را ایجاد کرده، اما نحوه استفاده از این اطلاعات در سیاست‌گذاری هنوز تعیین‌کننده است.
موضوع اما اینجاست که برای شرکت ملی پخش، کاربرد این داده‌ها نباید به تعیین سقف سوخت‌گیری محدود شود، بررسی الگوی مراجعات، حجم سوخت دریافتی و تکرار استفاده از کارت‌های اضطراری در جایگاه‌های مختلف می‌تواند نقاط نیازمند بررسی را مشخص کند و مبنایی برای ارزیابی اثر تصمیم‌های بعدی باشد. البته هرگونه محدودیت باید با معیارهای روشن، امکان رسیدگی به موارد خاص و توجه به نیاز مصرف‌کنندگان عادی و فعالان حمل‌ونقل همراه شود.
از سویی دیگر تجربه کشورهای دیگر نیز نشان می‌دهد که مدیریت سوخت یارانه‌ای می‌تواند از احراز هویت فراتر برود و با سهمیه‌بندی هدفمند و پیش‌بینی استثنا برای گروه‌های خاص همراه شود؛ با این حال، هر الگو باید متناسب با ساختار توزیع سوخت و شرایط مصرف در کشور طراحی شود.
در واقع معیار موفقیت این طرح، تعداد تراکنش‌های ثبت‌شده یا مصرف‌کنندگان شناسایی‌شده نیست؛ بلکه میزان استفاده مؤثر از این داده‌ها برای کنترل مصارف غیرمتعارف، بهبود مدیریت توزیع و حفظ دسترسی عادلانه به سوخت است. اکنون پرسش اصلی این است که شرکت ملی پخش چه معیارهایی برای تشخیص مصرف غیرمتعارف تعریف می‌کند و چه زمانی اطلاعات سامانه به تصمیم‌های اجرایی قابل ارزیابی تبدیل خواهد شد.
مخاطبین عزیز پایگاه خبری–تحلیلی نفتی‌ها؛ شما می‌توانید از طریق پست الکترونیک naftiha.ir@gmail.com و دایرکت پیج اینستاگرام نفتی‌ها به آدرس @NaftihaNews برای ارائه نقطه نظرات، پیشنهادها، انتقادها و سایر پیام‌های خود با ما در ارتباط باشید.
