جریان نفت خاورمیانه نشانی از عادی شدن ندارد

نفتی ها / بیش از یک ماه است که سامانه‌های ردیابی کشتی‌ها نشان می‌دهند جریان نفت خام از طریق تنگه هرمز و در سراسر منطقه خاورمیانه، به سطوحی نزدیک به دوران قبل از آغاز تجاوز نظامی آمریکا و رژیم صهیونیستی به ایران، بازگشته است.

ضعیف شدن قیمت‌های شاخص نفت خاورمیانه در هفته‌های اخیر، حاکی از احتمال شکل‌گیری مازاد عرضه نفت است که ناشی از افزایش صادرات کشورهای حوزه خلیج فارس و هم‌زمان، کاهش تقاضای جهانی به دلیل قیمت‌های بالا است.

در ظاهر، به نظر می‌رسد که مازاد عرضه نفت خام در حال شکل‌گیری است، اما هزینه‌ها برای پالایشگاه‌ها و مصرف‌کنندگان کاهش نیافته است. جنگ، نرخ ریسک اضافی و نرخ‌های بی‌سابقه اجاره نفتکش‌ها، هزینه حمل هر بشکه نفت خام را از حدود ۵ دلار در دوران پیش از جنگ، به ۳۰ دلار و گاهی حتی بیشتر رسانده است.

تولیدکنندگان خاورمیانه ناچارند برای جذب مشتری، قیمت‌های رسمی فروش خود را به شدت کاهش دهند، چرا که بهبود صادرات از خلیج فارس باعث تضعیف قیمت‌های نقدی  نفت‌های تولیدی این منطقه شده است. علاوه بر این، با توجه به هزینه‌های بالای حمل‌ونقل دریایی، نفت خام خاورمیانه تنها در صورتی می‌تواند خریداران آسیایی — که نسبت به قیمت بسیار حساس هستند — را جذب کند که با قیمت‌های پایین‌تری عرضه شود.

شوک هنوز پایان نیافته است

نحوه قیمت‌گذاری نفت‌های خاورمیانه و تضعیف ساختار بازار نفت‌های شاخص این منطقه، همگی نشان‌دهنده شکل‌گیری مازاد عرضه نفت هستند. با این حال، شوک وارد شده به بازارهای جهانی نفت و سوخت هنوز به پایان نرسیده است، زیرا افزایش حجم جریان نفت، به معنای کاهش مخاطرات حمل‌ونقل نیست.  

ممکن است الگوهای عادی تجارت نفت که پیش از جنگ ایران وجود داشت، دیگر هرگز بازنگردند. تا زمانی که بازار با شرایط جدید سازگار شود، ریسک‌های ناشی از جنگ و نرخ ریسک اضافی، همچنان بر جریان نفت خام سایه خواهند افکند.

در پنج روز معاملاتی پس از انتخابات میان‌دوره‌ای آمریکا که امیدها به پایان جنگ در خاورمیانه را تقویت کرد، قیمت نفت خام برنت حدود ۱۷ درصد کاهش یافت و در اوایل روز سه‌شنبه به کمی بالاتر از ۹۱ دلار در هر بشکه رسید. اما بازار که در هشت ماه گذشته بارها به دلیل شکست ناگهانی تلاش‌ها برای انجام مذاکرات صلح، غافلگیر شده، همچنان محتاط مانده است.

کاهش قیمت نفت خاورمیانه به دلیل عادی شدن اوضاع نیست

با این حال، مازاد عرضه که در کوتاه‌مدت احساس می‌شود، بر قیمت نفت خام خاورمیانه فشار می‌آورد.

منحنی قیمت شاخص نفت دبی در هفته گذشته نشان داد که برای نخستین بار از اوایل ژوئیه — زمانی که آتش‌بس سه‌هفته‌ای میان ایران و آمریکا اجازه داد میلیون‌ها بشکه نفت بدون مانع از تنگه هرمز عبور کنند — میزان عرضه نفت از خاورمیانه از تقاضا پیشی گرفته است.  

غول‌ نفتی «آرامکو» عربستان، هفته گذشته قیمت نفت خام شاخص خود — نفت سبک عربی (Arab Light) — را برای محموله‌هایی که در دسامبر به مقصد آسیا بارگیری می‌شوند، ۲ دلار در هر بشکه کاهش داد. این نفت اکنون با تخفیف ۶.۵۰ دلاری نسبت به میانگین قیمت نفت عمان/دبی عرضه می‌شود. این بیشترین میزان تخفیف نسبت به شاخص قیمت خاورمیانه از ماه مه ۲۰۲۰، اوج دوران همه‌گیری کووید-۱۹، محسوب می‌شود.

با این حال، به دلیل کمبود نفتکش‌ها و نرخ‌های اضافی سنگین مربوط به ریسک جنگ، هزینه انتقال نفت خام از این منطقه همچنان بسیار بالاست و بازگشت صادرات فرآورده‌های نفتی از خاورمیانه به شرایط عادی، هنوز دور از دسترس به نظر می‌رسد.

مسیر طولانی برای بازسازی ذخایر نفت تقلیل یافته 

حتی اگر جنگ‌ تحمیلی علیه ایران و جنگ روسیه و اوکراین تا پایان سال با توافق‌های صلح پایدار به پایان برسند، فرضیه «مازاد عرضه» ممکن است درست از آب درنیاید، زیرا ذخایر جهانی به قدری کاهش یافته‌اند که بازگرداندن آن‌ها به سطوح کافی، ماه‌ها و احتمالا چند سال زمان خواهد برد.

امین ناصر، مدیرعامل شرکت «آرامکو»، ماه گذشته در کنفرانسی در حوزه انرژی در ریاض گفت: «پر کردن مجدد ذخایر، هم‌زمان با پاسخگویی به تقاضا، ممکن است تا دو سال طول بکشد.»

مدیرعامل شرکت‌ ملی نفتی ابوظبی «ادنوک» (ADNOC)، هفته گذشته هشدار داد که ذخایر گازوئیل در برخی بازارها به پایین‌ترین سطح فصلی خود در ۳۵ سال اخیر سقوط کرده است.

بر اساس گزارش اویل پرایس، سلطان الجابر، مدیرعامل ادنوک، در کنفرانس انرژی «ادیپک ۲۰۲۶» (ADIPEC ۲۰۲۶) در ابوظبی گفت که با توجه به اینکه بحران خاورمیانه موجب شده است نزدیک به یک میلیارد بشکه نفت خام از ذخایر برداشت شود، سیستم جهانی انرژی باید تاب‌آوری بیشتری داشته باشد./ایسنا