نفتی ها /در تمام انتقادهایی که این روزها از عملکرد نفت، بهویژه تریدرهای نفتی، مطرح میشود ــ که البته بخشی از نقدهای فنی آن درست و قابل بررسی است ــ جای یک سؤال اساسی خالی است: تصمیمگیر اصلی در سازوکار تراستیها چه نهادی است؟
تراستیها در این سازوکار بر اساس تصمیم و تأیید بانک مرکزی فعالیت میکنند. هر ماه، بانک مرکزی طی نامه رسمی به امور بینالملل شرکت ملی نفت و نیکو، بانکهای مورد تأیید را برای معرفی به تریدرها مشخص میکند و بانکها نیز تراستیهای مورد اعتماد خود را برای دریافت وجوه نفت معرفی میکنند.
بنابراین انتخاب تراستی، مسیر انتقال وجوه، نحوه تخصیص پول نفت به خرید کالاهای اساسی و حتی ماندگاری وجوه در حساب یک تراستی مشخص، در این زنجیره تابع تصمیمات بانک مرکزی است؛ نه تصمیم مستقل نفت یا تریدر.
حتی شرکت ملی نفت در مواردی از میزان بدهیها و نحوه عملکرد بانک مرکزی در این بخش اطلاع کاملی ندارد.
پس فراتر از نقد عملکرد نفت و تریدرها، سؤال اصلی این است:
چرا در روایتهای انتقادی این روزها، تصمیمگیر اصلی این زنجیره تقریباً از تصویر حذف شده و همه ابهامها و مشکلات به حساب نفت و تریدرها گذاشته میشود؟
اگر قرار است درباره سرنوشت پول نفت شفافسازی شود، گزارش عملکرد بانک مرکزی در این زنجیره نیز باید منتشر شود.
