اگر جنگ به تأسیسات انرژی برسد؛ چه کشورهایی برنده و چه اقتصادهایی بازنده خواهند بود؟

نفتی ها /آذر جزایری؛با وجود تشدید تهدیدهای آمریکا و اسرائیل علیه زیرساخت‌های انرژی ایران، تاکنون جریان تولید و صادرات نفت و گاز در منطقه بدون اختلال جدی ادامه یافته است. با این حال، بازار جهانی انرژی عملاً وارد مرحله‌ای از آماده‌باش شده؛ مرحله‌ای که در آن تصمیم معامله‌گران، شرکت‌های نفتی و دولت‌ها بیش از هر زمان دیگری تحت تأثیر ریسک‌های ژئوپلیتیکی قرار دارد.

اگرچه هنوز هیچ حمله‌ای به زیرساخت‌های انرژی رخ نداده، اما تحلیلگران معتقدند در صورت عملی شدن این سناریو، پیامدهای آن بسیار فراتر از مرزهای ایران خواهد بود و می‌تواند آرایش بازار جهانی انرژی را دستخوش تغییر کند.

در میان برندگان احتمالی این سناریو، نام آمریکا بیش از دیگران مطرح می‌شود. این کشور که اکنون بزرگ‌ترین صادرکننده LNG جهان به شمار می‌رود، می‌تواند از افزایش قیمت نفت و گاز و رشد تقاضا برای صادرات انرژی خود منتفع شود. افزایش قیمت‌ها همچنین به سود روسیه خواهد بود؛ زیرا درآمدهای نفتی مسکو را افزایش داده و بخشی از فشار ناشی از تحریم‌های غرب را جبران می‌کند. علاوه بر این، سایر تولیدکنندگان نفت خارج از خلیج فارس نیز بدون تحمل ریسک مستقیم درگیری، از قیمت‌های بالاتر انرژی سود خواهند برد.

اما در سوی دیگر، فهرست بازندگان بسیار گسترده‌تر است. نخستین گروه، کشورهای حاشیه خلیج فارس هستند که زیرساخت‌های نفت و گاز آن‌ها ممکن است در صورت گسترش درگیری، در معرض حملات متقابل قرار گیرد؛ موضوعی که می‌تواند امنیت صادرات انرژی منطقه را با چالش جدی روبه‌رو کند.

اروپا نیز از دیگر بازندگان احتمالی خواهد بود. این قاره که همچنان وابستگی قابل توجهی به واردات LNG دارد، در صورت افزایش قیمت گاز با رشد هزینه‌های انرژی، فشارهای تورمی و کاهش رقابت‌پذیری صنایع خود مواجه می‌شود.

در همین حال، اقتصادهای بزرگ آسیایی شامل چین، هند، ژاپن و کره جنوبی نیز به دلیل وابستگی گسترده به نفت خلیج فارس، بیشترین آسیب را از هرگونه اختلال در تردد نفتکش‌ها یا صادرات نفت منطقه متحمل خواهند شد. افزایش هزینه واردات انرژی، رشد قیمت سوخت و فشار بر زنجیره تأمین از مهم‌ترین پیامدهای چنین وضعیتی برای این کشورها خواهد بود.

از نگاه کارشناسان، حتی اگر حمله‌ای صورت نگیرد، صرف افزایش احتمال درگیری باعث شده است «ریسک ژئوپلیتیک» به یکی از عوامل اصلی تعیین‌کننده قیمت نفت و گاز تبدیل شود. به همین دلیل، بازار انرژی در شرایط کنونی بیش از آنکه با کمبود واقعی عرضه مواجه باشد، تحت تأثیر انتظارات و نگرانی از آینده قرار دارد؛ وضعیتی که می‌تواند تا زمان روشن شدن چشم‌انداز امنیتی منطقه، نوسان قیمت‌ها را در سطوح بالا حفظ کند.

در نهایت، اگر سناریوی حمله به زیرساخت‌های انرژی ایران به واقعیت تبدیل شود، شاید برخی تولیدکنندگان نفت و گاز در کوتاه‌مدت از افزایش قیمت‌ها منتفع شوند، اما بازنده اصلی، امنیت انرژی جهان خواهد بود؛ زیرا هرگونه اختلال در خلیج فارس، زنجیره تأمین نفت و گاز، تجارت دریایی، تورم جهانی و رشد اقتصادی را به‌طور هم‌زمان تحت تأثیر قرار خواهد داد.