سیاست محدودسازی کارتهای اضطراری جایگاههای سوخت، یک سؤال ساده اما بیپاسخ را پیش روی میلیونها راننده قرار داده است: اگر در جاده بنزین تمام شود، کارت سوخت شخصی همراه راننده نباشد یا به دلیل خرابی و مفقودی قابل استفاده نباشد، راهی برای سوختگیری وجود دارد یا باید منتظر رسیدن کمک ماند؟
نفتی ها /فائزه پناهی؛ تصور کنید در جادهای بینشهری، چراغ بنزین خودرو روشن شده و نزدیکترین جایگاه هم فاصله زیادی دارد؛ به جایگاه میرسید، اما کارت سوخت شخصی همراهتان نیست، خراب شده یا سهمیهتان به پایان رسیده است. در چنین شرایطی، کارت اضطراری جایگاه میتواند تفاوت میان ادامه سفر و ماندن در جاده باشد؛ اما با محدودسازی این کارتها، یک سؤال مهم مطرح میشود: راننده در روزهای خارج از برنامه باید از کجا سوخت بگیرد؟
ماجرا فقط به تمام شدن بنزین در جاده محدود نیست؛ مفقودی کارت، تأخیر در صدور کارت المثنی، خرابی سامانه و افزایش مصرف در سفرهای پیشبینینشده نیز میتواند راننده را به سوختگیری اضطراری نیازمند کند. سیدکریم معصومی، نماینده مردم فومن و شفت، نیز نسبت به پیامدهای محدودسازی کارتهای اضطراری بدون پیشبینی جایگزین مطمئن هشدار داده و احتمال افزایش معطلی و صف در جایگاهها را مطرح کرده است.
اما کشورهای دیگر برای چنین روزهایی چه کردهاند؟ در ژاپن، در چارچوب برنامههای مقابله با بحرانهایی مانند زلزله و سونامی، جایگاههای کلیدی در مسیرهای امدادی شناسایی شدهاند تا تأمین سوخت خودروهای امدادی و مراکز حیاتی در شرایط اختلال تضمین شود. در بریتانیا نیز برنامه ملی اضطراری سوخت (NEP-F) برای اولویتبندی توزیع سوخت در زمان اختلالهای شدید و طولانیمدت تدوین شده و بهطور مستمر مورد بازبینی و تمرین قرار میگیرد. تجربه این دو کشور نشان میدهد که مدیریت بحران سوخت فقط به محدودسازی مصرف خلاصه نمیشود؛ بلکه باید از قبل مشخص باشد چه کسانی، در چه شرایطی و از چه مسیری به سوخت دسترسی خواهند داشت.
این تجربهها میتواند برای شبکه سوخت ایران نیز چند راهکار عملی به همراه داشته باشد: انتشار فهرست بهروز جایگاههای دارای کارت اضطراری در مسیرهای بینشهری، ایجاد امکان سوختگیری موقت با احراز هویت و تطبیق اطلاعات خودرو در صورت مفقودی یا خرابی کارت، تسریع صدور کارت المثنی و تعریف سازوکار امدادرسانی به خودروهایی که در جاده با اتمام سوخت متوقف میشوند. به این ترتیب، نظارت بر مصرف و مقابله با قاچاق سوخت میتواند بدون محروم ماندن رانندگان از دسترسی ضروری دنبال شود.
در واقع، مسئله این نیست که کارت اضطراری باید بدون محدودیت در اختیار همه باشد؛ مسئله این است که محدودیت نباید پیش از آماده شدن راه جایگزین اجرا شود. نمیتوان از راننده انتظار داشت تمام مسیر، میزان مصرف و حتی اتفاقات پیشبینینشده را محاسبه کند، اما برای زمانی که محاسباتش به هم میریزد، پاسخ روشنی نداشت.
شرکت ملی پخش فرآوردههای نفتی باید روشن کند رانندهای که در جاده با باک خالی و کارت سوخت غیرقابل استفاده روبهرو میشود، دقیقاً چه راهی برای سوختگیری دارد؟ تجربه ژاپن و بریتانیا یک درس روشن دارد؛ مدیریت سوخت فقط بستن راههای مصرف نیست؛ باید راه دسترسی در روزهای اضطراری را هم از قبل باز گذاشت.
مخاطبین عزیز پایگاه خبری–تحلیلی نفتیها؛ شما میتوانید از طریق پست الکترونیک naftiha.ir@gmail.com و دایرکت پیج اینستاگرام نفتیها به آدرس @NaftihaNews برای ارائه نقطه نظرات، پیشنهادها، انتقادها و سایر پیامهای خود با ما در ارتباط باشید.