هر بار که بحث حقوق کارکنان صنعت نفت مطرح میشود، یک جمله تکرار میشود؛ «نفتیها چند برابر بقیه حقوق میگیرند.» اما آیا این گزاره در مقایسه با استانداردهای جهانی هم درست است؟
نفتی ها /فائزه پناهی؛حقوق کارکنان صنعت نفت، برخلاف تصور رایج، فقط یک عدد روی فیش حقوقی نیست؛ بهای تخصص، سالها تحصیل، مسئولیتهای سنگین و کار در محیطهایی است که بسیاری حاضر نیستند حتی چند روز در آن دوام بیاورند،سکوهای فراساحلی، مناطق عملیاتی جنوب، بیابانهای داغ، میدانهای گازی با غلظت بالای گازهای سمی و شیفتهای طولانی، بخشی از واقعیت زندگی کارکنان این صنعت است.
در دنیا، شرکتهای نفتی دقیقاً به همین دلیل برای جذب و حفظ نیروهای متخصص رقابت میکنند،مهندس حفاری، کارشناس مخزن، متخصص ابزار دقیق یا اپراتور سکو، اگر احساس کند حقوقش کمتر از ارزش واقعی اوست، بهراحتی جذب شرکت یا کشور دیگری میشود و درست به همین دلیل، غولهای نفتی جهان حقوقهای ششرقمی دلاری پرداخت میکنند.
بررسی دادههای سال ۲۰۲۵ نشان میدهد متوسط دریافتی سالانه کارکنان شرکتهایی مانند آرامکو، اکسونموبیل، شورون، بیپی، توتال، اکوینور، کونوکوفیلیپس، شلمبرژه و هالیبرتون بین حدود ۱۲۰ تا بیش از ۲۳۰ هزار دلار در سال است؛ رقمی که علاوه بر حقوق پایه، مزایایی مانند پاداش، بیمه، بازنشستگی، کمکهزینه مسکن، پرواز، آموزش و رفاه را نیز در بر میگیرد.
در مقابل، حتی اگر مجموع حقوق و مزایای کارکنان عملیاتی صنعت نفت ایران را مبنا قرار دهیم، فاصله با استانداردهای جهانی بسیار زیاد است. برآوردها نشان میدهد متوسط دریافتی سالانه کارکنان صنعت نفت ایران در مقایسه با شرکتهای بزرگ دنیا، تنها بخش کوچکی از آن ارقام است.
البته این مقایسه یک نکته مهم دارد؛ مقایسه صرف نرخ ارز میتواند گمراهکننده باشد. هزینههای زندگی، قدرت خرید، مالیات و مزایای رفاهی در هر کشور متفاوت است. اما حتی با در نظر گرفتن این عوامل نیز فاصله پرداختها همچنان قابل توجه باقی میماند.
از سوی دیگر، صنعت نفت ایران سالهاست با مهاجرت متخصصان روبهروست و بسیاری از مهندسان و کارشناسان باتجربه پس از کسب تجربه، جذب پروژههای نفتی کشورهای حاشیه خلیج فارس میشوند؛ جایی که گاهی تنها حقوق پایه آنها چند برابر دریافتی داخل کشور است.
واقعیت این است که حفظ سرمایه انسانی، هزینه نیست؛ سرمایهگذاری است. کشوری که میلیاردها دلار از محل نفت و گاز درآمد دارد، اگر نتواند نیروی متخصص خود را حفظ کند، در آینده با کمبود تجربه، افت بهرهوری و افزایش هزینههای عملیاتی روبهرو خواهد شد و مسئله اصلی این نیست که کارکنان نفت باید حقوق بالا بگیرند یا نه؛ مسئله این است که آیا حقوق آنها متناسب با ارزش تخصص، سختی کار، ریسک عملیاتی، دوری از خانواده و استانداردهای جهانی است یا خیر که پاسخ این پرسش، تصویری متفاوت از آن چیزی ارائه میدهد که سالها در افکار عمومی تکرار شده است.
مخاطبین عزیز پایگاه خبری–تحلیلی نفتیها؛ شما میتوانید از طریق پست الکترونیک naftiha.ir@gmail.com و دایرکت پیج اینستاگرام نفتیها به آدرس @NaftihaNews برای ارائه نقطه نظرات، پیشنهادها، انتقادها و سایر پیامهای خود با ما در ارتباط باشید.