صنعت نفت ایران، از دیدگاه رهبر شهید انقلاب، همیشه فراتر از یک منبع درآمد ساده، موتور محرک پیشرفت اقتصادی، ابزار استقلال ملی و عاملی کلیدی در افزایش قدرت بین‌المللی بوده است.

نفتی ها /صنعت نفت ایران، از دیدگاه رهبر انقلاب، فراتر از یک منبع درآمد ساده، موتور محرک پیشرفت اقتصادی، ابزار استقلال ملی و عاملی کلیدی در افزایش قدرت بین‌المللی است. تحلیل بیانات ایشان نشان می‌دهد که نگاه ایشان به این صنعت، بر محورهای استقلال فناوری، تکمیل زنجیره ارزش و گذار از اقتصاد خام‌فروش به اقتصاد ارزش‌افزوده استوار است.

رهبر شهید همواره بر ضرورت گذار به سمت اقتصاد مقاومتی و تولید ملی تأکید داشتند. در این میان، صنعت نفت و گاز به دلیل نقش استراتژیک در امنیت انرژی و پیشرفت فناوری، جایگاه ویژه‌ای در تحقق شعارهای سالانه اقتصادی نظیر «نوآوری و شکوفایی»، «جهاد اقتصادی»، «رونق تولید» و «تولید دانش‌بنیان و اشتغال‌آفرین» دارد.

یکی از کلیدی‌ترین نکات در بیانات ایشان، لزوم تغییر نگاه به درآمدهای نفتی بود. در بازدید از پارس جنوبی در فروردین ۱۳۹۰، ایشان بر ضرورت خروج نفت از چرخه تأمین بودجه‌های جاری و تبدیل آن به منبعی برای پیشرفت اقتصادی تأکید کردند. از این منظر، هزینه‌کرد درآمدهای نفتی برای امور جاری، اقدامی غیرعاقلانه تلقی شده و بر تبدیل این درآمدها به سرمایه‌های مولد و زیرساخت‌ساز، از جمله از طریق حمایت از صندوق توسعه ملی، تأکید می شد.

ایشان معتقد بودند استقلال در نفت، بدون استقلال در دانش فنی امکان‌پذیر نیست. در بازدید از پژوهشگاه صنعت نفت در اسفند ۱۳۹۰، از سوی ایشان تأکید شد که ایران باید در تولید تمام تجهیزات و فناوری‌های مورد نیاز این صنعت به خودکفایی برسد. هدف‌گذاری ایشان بر این بود که همان‌گونه که ایران در ذخایر نفت در جایگاه نخست است، در دانش و فناوری نیز به جایگاه نخست دست یابد. این مسیر، از طریق بهره‌گیری از ظرفیت‌های دانشگاهی، مراکز تحقیقاتی و حمایت از متخصصان و جوانان ایرانی قابلیت پیگیری داشت و دارد.

همچنین، موضوع مقابله با خام‌فروشی، یکی از دغدغه‌های مستمر ایشان از دهه ۷۰ میلادی به بعد بود. در بازدید ایشان از پتروشیمی بندر امام در اسفند ۱۳۷۵، صنعت پتروشیمی به عنوان ابزاری برای ارتقای جایگاه اقتصادی و سیاسی ایران معرفی شد.

در راستای عمل به فرمایشان رهبر شهید، سیاست‌های کلی نفت و گاز بر این اصل استوار است که صادرات فرآورده‌ها جایگزین صادرات نفت خام شود. این رویکرد در دیدار با مسئولان نظام در خرداد ۱۳۹۵ نیز بازتاب یافت؛ جایی که ایشان بر فعال‌سازی صنایع پایین‌دستی، تولید محصولات دارای ارزش افزوده بالا و ایجاد اشتغال تأکید کردند. طبق این رویکرد، حمایت از طرح‌های بزرگ پتروشیمی و توسعه پالایشگاه‌ها و پتروپالایشگاه‌ها، نه تنها باعث افزایش ارزآوری می‌شود، بلکه آسیب‌پذیری اقتصادی کشور را نیز کاهش می‌دهد.

در نهایت، تمامی این ابعاد در راستای یک هدف بزرگتر یعنی همان افزایش قدرت تصمیم‌گیری مستقل در حوزه نفت است. رهبر شهید انقلاب بر این باور بودند که میزان تولید و فروش نفت باید بر اساس منافع ملی تعیین شود تا صنعت نفت از یک منبع درآمد خام، به ابزاری برای اقتدار اقتصادی، استقلال ملی و قدرت راهبردی در عرصه بین‌المللی تبدیل شود.

گفتنی است که این دیدگاه، مورد تأیید و پایبندی مدیران ارشد و وزیر نفت نیز هست؛ به‌گونه‌ای که توسعه فناوری، حمایت از دانش‌بنیان‌ها، تکمیل زنجیره ارزش و افزایش بهره‌وری، از ارکان اصلی برنامه‌های عملیاتی وزارت نفت را تشکیل می‌دهد./مهر