نفتی ها /فائزه پناهی؛ بازار جهانی انرژی با یک تناقض عجیب روبهرو شده است؛ نفت خام ممکن است در مسیر آرامش قرار بگیرد، اما قیمت بنزین، دیزل و سوخت جت همچنان تحت فشار باقی بماند. دلیل این اتفاق کمبود نفت در زیر زمین نیست، بلکه محدودیتی است که در سطح زمین شکل گرفته؛ محدودیت ظرفیت پالایش، کاهش سرمایهگذاری در واحدهای جدید و افزایش پیچیدگی تولید فرآوردههای نفتی.
در دهههای گذشته، سرمایهگذاری عظیمی برای افزایش تولید نفت خام انجام شد، اما توسعه ظرفیت پالایشی با همان سرعت پیش نرفت. بسیاری از پالایشگاههای قدیمی در اروپا و آمریکا به دلیل هزینههای بالا، سختگیریهای زیستمحیطی یا کاهش جذابیت اقتصادی تعطیل شدند. نتیجه این شد که جهان نفت بیشتری در اختیار دارد، اما ظرفیت تبدیل این نفت به سوختهای باکیفیت و مورد نیاز بازار به یک گلوگاه جدید تبدیل شده است.
این تغییر، قواعد بازی در بازار انرژی را جابهجا کرده است؛ در گذشته، کشوری که ذخایر نفتی بزرگتری داشت، قدرت بیشتری در بازار داشت؛ اما امروز داشتن نفت خام بهتنهایی کافی نیست. ارزش واقعی در زنجیرهای ایجاد میشود که از استخراج آغاز شده و به تولید فرآوردههای با ارزش مانند بنزین، گازوئیل، سوخت جت و محصولات پتروشیمی میرسد.
نمونه روشن این تغییر را میتوان در بازار فرآوردههای نفتی مشاهده کرد. در دورههایی که قیمت نفت خام کاهش یافته، بازار بنزین و دیزل همچنان تحت فشار باقی مانده است؛ زیرا مشکل اصلی دیگر حجم نفت نیست، بلکه ظرفیت پالایش و توان تولید سوخت مطابق با استانداردهای جدید است. پالایشگاههایی که بتوانند خوراک متنوع دریافت کنند، محصولات باکیفیت تولید کنند و با انعطاف بیشتری به تغییرات بازار پاسخ دهند، به داراییهای استراتژیک تبدیل شدهاند.
همین موضوع باعث شده پالایشگاهها دوباره در مرکز توجه شرکتهای بزرگ انرژی قرار بگیرند. در شرایطی که ساخت یک پالایشگاه جدید سالها زمان میبرد و با موانع اقتصادی و زیستمحیطی روبهرو است، داشتن یک مجتمع پالایشی فعال و مدرن به یک مزیت رقابتی تبدیل شده است.
حتی گذار انرژی نیز این معادله را پیچیدهتر کرده است. برخلاف تصور اولیه، کاهش تدریجی مصرف برخی سوختهای سنتی به معنای پایان اهمیت پالایشگاهها نیست. تقاضا برای سوخت جت، محصولات پتروشیمی، مواد اولیه صنایع شیمیایی و برخی فرآوردههای نفتی همچنان بالاست و همین موضوع باعث شده پالایشگاهها نقش خود را در اقتصاد انرژی حفظ کنند.
اما برای کشورهای نفتخیز، این تغییر یک پیام مهم دارد: دوران اتکا به صادرات نفت خام در حال پایان یافتن نیست، اما دیگر کافی هم نیست و کشورهایی که بتوانند زنجیره ارزش انرژی خود را کامل کنند، از تولیدکننده صرف خوراک به بازیگر قدرتمند بازار تبدیل خواهند شد.
ایران نیز با برخورداری از ذخایر بزرگ نفت و گاز، در همین نقطه تصمیمگیری قرار دارد. توسعه ظرفیت پالایشی، افزایش کیفیت فرآوردهها، کاهش خامفروشی و حرکت به سمت تولید محصولات با ارزش افزوده بالاتر، بخشی از رقابت جدید انرژی خواهد بود.
مخاطبین عزیز پایگاه خبری–تحلیلی نفتیها؛ شما میتوانید از طریق پست الکترونیک naftiha.ir@gmail.com و دایرکت پیج اینستاگرام نفتیها به آدرس @NaftihaNews برای ارائه نقطه نظرات، پیشنهادها، انتقادها و سایر پیامهای خود با ما در ارتباط باشید.
| لینک مطلب: | http://naftiha.ir/News/316313.html |