نفتی ها /فائزه پناهی؛ در حالی که ایران با کمبود منابع آب و همزمان حجم بالای فلرسوزی در میادین نفت و گاز روبهرو است، ایده استفاده از انرژی و بخار حاصل از فلرها برای افزایش رطوبت جو و تقویت بارش بار دیگر مورد توجه قرار گرفته است؛ هرچند این ایده در سالهای اخیر در فضای رسانهای مطرح شده، اما ریشه آن به دهههای گذشته بازمیگردد. نخستین مطالعات جدی در این حوزه از دهه ۱۹۸۰ و ۱۹۹۰ در آمریکا، آفریقای جنوبی و استرالیا آغاز شد؛ جایی که پژوهشگران تلاش کردند از فلرهای ویژه تولیدکننده ذرات نمک برای بارورسازی ابرها استفاده کنند. نتایج آزمایشهای میدانی نشان داد این روش میتواند در برخی شرایط اندازه قطرات آب درون ابرها را تغییر داده و احتمال بارش را افزایش دهد، اما هیچ مطالعهای تاکنون اثبات نکرده که فلرها به تنهایی قادر به ایجاد بارش در مقیاس گسترده باشند.
با این حال تحقیقات متوقف نشد و کشورهایی مانند چین، امارات، استرالیا و آمریکا همچنان روی فناوریهای مختلف بارورسازی ابرها کار میکنند؛ امارات بهویژه در سالهای اخیر سرمایهگذاری قابلتوجهی روی افزایش بارش از طریق فناوریهای نوین جوی انجام داده است، اما حتی در این کشور نیز از فلرهای نفتی بهعنوان منبع مستقیم تولید باران استفاده نمیشود، دلیل این موضوع آن است که بارش تنها به وجود بخار آب وابسته نیست و شکلگیری آن به مجموعهای از شرایط پیچیده جوی نیاز دارد.
اما جالب اینجاست با وجود این محدودیتها، ایران از معدود کشورهایی است که میتواند نسخه متفاوتی از این ایده را دنبال کند، در جنوب کشور هم فلرسوزی گسترده وجود دارد، هم دسترسی به آب خلیج فارس و هم نیاز فزاینده به منابع آب شیرین. به همین دلیل کارشناسان معتقدند کاربرد واقعی این طرح میتواند استفاده از گرمای عظیم فلرها برای تبخیر آب دریا، تولید بخار، تغذیه سامانههای آبشیرینکن و حتی ایجاد کریدورهای رطوبتی محلی باشد؛ در چنین سناریویی فلرها نه بهعنوان ماشین بارانساز، بلکه بهعنوان یک منبع انرژی رایگان برای مدیریت منابع آب عمل خواهند کرد.
از نگاه فنی، اجرای چنین پروژهای در ایران نیازمند جمعآوری دادههای دقیق اقلیمی، احداث تأسیسات آزمایشی در سواحل خلیج فارس و همکاری میان صنعت نفت، بخش آب و مراکز پژوهشی هواشناسی است. اگرچه هنوز هیچ نمونه عملیاتی موفقی در جهان برای تبدیل مستقیم فلرسوزی به بارش گسترده وجود ندارد، اما ظرفیت بالای فلرها در تولید انرژی حرارتی باعث شده این ایده همچنان در مرز میان پژوهشهای اقلیمی و فناوریهای نوین مدیریت آب باقی بماند؛ ایدهای که شاید نتواند بهتنهایی برای ایران باران بسازد، اما میتواند بخشی از معادله پیچیده امنیت آب کشور را تغییر دهد.
| لینک مطلب: | http://naftiha.ir/News/316150.html |