حوزه نفت و انرژی همواره سرشار از حواشی و اتفاقات غیرمترقبه و داستانهای مختلف است، که در این بخش به این حواشی خواهیم پرداخت.
نفتی ها /حاشیه نخست این هفته پایگاه تحلیلی خبری "نفتیها" با اظهارنظر تازه وزیر نفت درباره قیمت سوخت آغاز میشود که بار دیگر یکی از ابهامهای قدیمی در حوزه سیاستگذاری انرژی را به صدر بحثها آورد؛ اینکه تصمیمگیری درباره قیمت بنزین و سهمیهبندی سوخت، اساساً در اختیار وزارت نفت نیست.
محسن پاکنژاد، وزیر نفت، در نشستی با مدیران ارشد صنعت نفت اعلام کرد که وزارت نفت تنها مسئول تأمین و توزیع سوخت است و درباره قیمتگذاری یا نحوه سهمیهبندی، تصمیمگیری در سطحی فراتر از این وزارتخانه انجام میشود. به گفته او، کارگروهی در این زمینه حدود شش ماه پیش تشکیل شده و آییننامه اجرایی آن نیز از سوی دولت ابلاغ شده است؛ کارگروهی که وزارت نفت تنها یکی از اعضای آن محسوب میشود.
این اظهارات از آن جهت اهمیت دارد که در سالهای اخیر، هرگونه بحث درباره تغییر قیمت سوخت یا سیاستهای سهمیهبندی معمولاً مستقیماً متوجه وزارت نفت میشد. در حالی که طبق گفته وزیر نفت، این وزارتخانه در عمل تنها ظرفیت تولید، واردات و توان تأمین سوخت کشور را اعلام میکند و تصمیم نهایی درباره نحوه توزیع، سهمیهها و حتی قیمتها در سطحی بالاتر اتخاذ میشود.
وزیر نفت همچنین با اشاره به چالش ناترازی انرژی گفت که صنعت نفت پیش از آغاز فصل سرما با این مسئله روبهرو میشود و وزارت نفت صرفاً میزان تولید و توان عرضه گاز و بنزین را اعلام میکند تا بر اساس آن درباره نحوه تخصیص در بخشهای مختلف تصمیمگیری شود.
این موضعگیری در حالی مطرح شده که موضوع قیمت سوخت همواره یکی از حساسترین تصمیمات اقتصادی کشور بوده است؛ تصمیمی که آثار مستقیم آن نه فقط در حوزه انرژی، بلکه در تورم، حملونقل و حتی فضای اجتماعی کشور قابل مشاهده است. به همین دلیل نیز به نظر میرسد تصمیمگیری درباره آن، برخلاف تصور عمومی، در یک سازوکار فرابخشی و در سطحی بالاتر از وزارت نفت انجام میشود./تسنیم
حاشیه دوم هم به گزارش تازه آژانس بینالمللی انرژی (IEA) اختصاص دارد که نکتهای قابل توجه درباره وضعیت تولید نفت ایران در ماههای اخیر مطرح کرده است؛ اینکه با وجود فشارها و محدودیتهای اعمالشده علیه ایران، افت تولید نفت کشور چندان قابل توجه نبوده است.
بر اساس این گزارش، تولید نفت ایران که پیش از تنشها حدود ۳.۶۸ میلیون بشکه در روز برآورد میشد، در ماه مارس به ۳.۶۳ میلیون بشکه رسید و در آوریل نیز با وجود آغاز محدودیتها تنها به حدود ۳.۵۱ میلیون بشکه در روز کاهش یافت؛ رقمی که نشان میدهد کاهش تولید در این بازه حدود ۱۲۰ هزار بشکه در روز بوده است.
این در حالی است که در همان دوره، برخی تولیدکنندگان بزرگ منطقه با افتهای قابل توجهتری روبهرو شدهاند. به عنوان نمونه، گزارشها از کاهش محسوس تولید عربستان حکایت دارد؛ موضوعی که به گفته برخی منابع حتی این کشور را به پایینترین سطح تولید در چند دهه اخیر رسانده است.
در مجموع، دادههای منتشر شده از سوی آژانس بینالمللی انرژی نشان میدهد که برخلاف برخی پیشبینیها، تولید نفت ایران در برابر فشارها افت شدیدی را تجربه نکرده و همچنان در محدوده بیش از سه و نیم میلیون بشکه در روز باقی مانده است؛ موضوعی که بار دیگر ظرفیت و انعطافپذیری صنعت نفت ایران را در شرایط محدودیت به نمایش میگذارد./فارس
حاشیه سوم هم به ماجرای طرح جدید ایران یعنی، عبور امن از تنگه هرمز با بیمه ایرانی میپردازد؛ طرحی که این روزها در وزارت اقتصاد مطرح شده، تلاش دارد مدیریت تنگه هرمز را از مسیر ارائه خدمات بیمهای دنبال کند؛ مدلی که به جای اخذ عوارض مستقیم از کشتیها ــ که با محدودیتهای حقوق بینالمللی روبهروست ــ بر فروش خدمات بیمهای و دریایی تمرکز دارد.
بر اساس این ایده، ایران میتواند با صدور برخی پوششهای بیمهای مرتبط با عبور کشتیها، هم اشراف اطلاعاتی بیشتری بر تردد در این گذرگاه راهبردی داشته باشد و هم از آن درآمد اقتصادی کسب کند؛ درآمدی که برخی برآوردها آن را بیش از ۱۰ میلیارد دلار در سال میدانند.
با این حال، چالش اصلی این طرح به ساختار انحصاری بازار بیمه دریایی در جهان برمیگردد. بدون اتصال به شبکه بیمه اتکایی بینالمللی، پذیرش بیمهنامههای ایرانی در بنادر جهان میتواند با تردید همراه باشد. به همین دلیل برخی پیشنهاد میدهند این بیمهها با مشارکت شرکتهای روسی و چینی یا در قالب الحاقیه به بیمههای موجود ارائه شود.
در مجموع، ایده مدیریت تنگه هرمز از مسیر بیمه اگرچه از نظر اقتصادی جذاب به نظر میرسد، اما موفقیت آن بیش از هر چیز به توان ایران در ایجاد پشتوانه بینالمللی برای این خدمات بستگی خواهد داشت.
حاشیه آخر اما باز هم بوی بنزین میدهد؛ این بار یکی از اعضای کمیسیون انرژی مجلس اعلام کرده که این کمیسیون با افزایش قیمت سوخت مخالف است و راهحل را در مدیریت مصرف میبیند، نه شوک قیمتی.
به گفته رضا سپهوند، تولید روزانه بنزین کشور حدود ۱۰۵ میلیون لیتر است، در حالی که مصرف به حدود ۱۳۵ میلیون لیتر رسیده؛ یعنی شکافی حدود ۳۰ میلیون لیتر در روز که از آن به عنوان ناترازی سوخت یاد میشود. او همچنین اشاره کرده که بخشی از کاهش تولید به دلیل آسیبهایی است که در جریان جنگ به برخی زیرساختها وارد شده و در کنار آن واردات نیز کاهش یافته است.
در چنین شرایطی، مجلس معتقد است افزایش قیمت بنزین میتواند موجی از افزایش قیمت در سایر کالاها و خدمات ایجاد کند. از نگاه برخی نمایندگان، تمرکز باید بر کنترل مصرف، جلوگیری از هدررفت سهمیهها و مقابله با قاچاق سوخت باشد؛ مسئلهای که همچنان یکی از چالشهای جدی در حوزه گازوئیل و حتی بنزین محسوب میشود.
با این حال، واقعیت این است که ناترازی سوخت هر سال بزرگتر میشود و فاصله میان تولید و مصرف همچنان پابرجاست. به همین دلیل، حتی اگر فعلاً تصمیمی برای افزایش قیمت گرفته نشود، پرسش اصلی همچنان باقی میماند: مدیریت مصرف تا چه زمانی میتواند جایگزین اصلاحات ساختاری در بازار سوخت باشد. /ایسنا
"لازم به ذکر است درج اخبار حواشی هفتگی حوزه نفت و انرژی در این بخش به منزله تایید آنها نیست و سایت تحلیلی خبری نفتیها صرفا گردآورنده اخبار در این بخش خبری میباشد."
