نفتی ها /صنعت نفت ایران در دولت چهاردهم صرفاً یک دوره عبور از تنگنا یا مدیریت حداقلی را پشت سر نگذاشته است؛ بلکه وارد مرحلهای تازه از بازتعریف نقش خود در اقتصاد ملی، امنیت انرژی و معادلات منطقهای شده است. ثبت رکوردهای جدید در تولید نفت و گاز، امضای قراردادهای راهبردی چند ده میلیارد دلاری، آغاز پروژههای سرنوشتساز در میادین مشترک، اصلاح فرآیندهای فرسایشی سرمایهگذاری و عبور موفق از شرایط بحرانی، تصویری نسبتاً روشن از عملکرد نهادی ترسیم میکند که همچنان ستون فقرات اقتصاد ایران بهشمار میرود: شرکت ملی نفت ایران.
دولت چهاردهم فعالیت خود را در شرایطی آغاز کرد که صنعت نفت با انباشت پیچیدهای از چالشها مواجه بود؛ از ناترازی جدی گاز و رشد شتابان مصرف داخلی گرفته تا افت طبیعی فشار در میدان پارس جنوبی، فرسودگی بخشی از زیرساختها، محدودیتهای مالی و تحریمهای مستقیم علیه عالیترین مقامات نفتی کشور. تحریم وزیر نفت و مدیرعامل شرکت ملی نفت ایران پیامی روشن داشت: فشارها تنها صادرات نفت را هدف نگرفتهاند، بلکه ساختار تصمیمسازی و مدیریت صنعت انرژی ایران را نشانه رفتهاند. در چنین فضایی، ادامه مسیر گذشته پاسخگو نبود و صنعت نفت ناگزیر از تصمیمهای بزرگ، پرهزینه اما اجتنابناپذیر شد.
ایران با بیش از ۱۲۰۰ میلیارد بشکه معادل نفت خام ذخایر هیدروکربوری، یکی از بزرگترین دارندگان انرژی فسیلی جهان است. برآوردهای فنی نشان میدهد حدود ۳۴۰ میلیارد بشکه از این ذخایر با فناوریهای فعلی قابل برداشت است؛ ظرفیتی که با ارتقای ضریب بازیافت میتواند بهمراتب افزایش یابد. در دولت چهاردهم، این منابع نه بهعنوان درآمد کوتاهمدت، بلکه بهعنوان سرمایهای راهبردی برای تثبیت جایگاه ایران در آینده انرژی جهان دیده شد و از همین منظر، افزایش تولید با تأکید بر تولید صیانتی و توسعه فناوری به محور سیاستگذاریها تبدیل شد.
شرکت ملی نفت ایران در این دوره سه محور کلان را بهعنوان نقشه راه خود تعریف کرد: افزایش تولید نفت و گاز با رویکرد صیانتی، توسعه میادین مشترک بهویژه پارس جنوبی و غرب کارون، و اصلاح ساختارهای سرمایهگذاری و تأمین مالی. این محورها بهسرعت از سطح سیاستگذاری به اجرا رسیدند و آثار آنها در آمار تولید و قراردادهای امضاشده قابل مشاهده است.
از آغاز دولت چهاردهم، تولید نفت خام کشور تا پایان آذر ۱۴۰۴ حدود ۲۵۶ هزار بشکه در روز افزایش یافت که سهم این دولت از این رشد معادل ۲۳۰ هزار بشکه در روز بود. این افزایش نهتنها به تأمین پایدار خوراک پالایشگاهها کمک کرد، بلکه صادرات نفت خام و درآمدهای ارزی دولت را نیز تقویت کرد. در همین بازه، پروژههای متعدد نگهداشت و افزایش تولید اجرا شد؛ از میدان سهراب و خشت گرفته تا آبان، پایدار غرب، چشمهخوش، دالپری و پایدار شرق که مجموعاً دهها هزار بشکه به ظرفیت تولید کشور افزودند. توسعه خطوط لوله، ارتقای واحدهای نمکزدایی و تعمیرات اساسی تأسیسات نیز نقش مهمی در پایداری تولید ایفا کرد.
در غرب کارون، توسعه میدان آزادگان بهعنوان بزرگترین میدان نفتی مشترک کشور شتاب گرفت. با تکمیل فاز دوم توسعه، تولید این میدان به ۵۵۰ هزار بشکه در روز خواهد رسید و تنها در فاز اول آزادگان جنوبی، افزایش ۴۳ هزار بشکهای تولید محقق شد. همزمان، طرح توسعه میادین سومار، سامان و دلاوران در مناطق کمترتوسعهیافته غرب کشور آغاز شد؛ میادینی با بیش از ۴۱۰ میلیون بشکه نفت درجای که پیشبینی میشود طی ۲۰ سال سودآوری ۱.۶ میلیارد دلاری برای کشور به همراه داشته باشند.
در بخش گاز نیز رکوردهای جدیدی ثبت شد. تولید گاز خام در سال ۱۴۰۳ به بیش از ۱۱۰۶ میلیون مترمکعب در روز رسید و بخش عمده آن از میدان مشترک پارس جنوبی تأمین شد. اجرای طرحهای فشارافزایی پارس جنوبی با قراردادهای ۱۷ میلیارد دلاری، افق تازهای برای پایداری تولید گاز کشور گشود؛ طرحی که پیشبینی میشود تا سال ۱۴۵۰ بیش از ۵۲۰ میلیارد دلار ارزش اقتصادی ایجاد کند.
جمعآوری گازهای همراه نفت نیز بهعنوان یکی از اولویتهای راهبردی دولت چهاردهم دنبال شد. قراردادهای جمعآوری گازهای مشعل ۱۲ میدان نفتی، راهاندازی واحدهای NGL و بهسازی تأسیسات شرق کارون موجب شد صدها میلیون فوتمکعب گاز در روز به چرخه تولید بازگردد. شرکت ملی نفت ایران هدفگذاری کرده است تا سال ۱۴۰۷ پرونده گازهای همراه را ببندد و روزانه بیش از ۲۱۵۵ میلیون فوتمکعب گاز را با سرمایهگذاری حدود ۴.۷ میلیارد دلار جمعآوری کند.
در حوزه سرمایهگذاری، اصلاح ساختارها نقطه تمایز این دوره بود. کاهش زمان انعقاد قراردادها به کمتر از شش ماه، تصویب شیوهنامههای جدید تأمین مالی و استفاده از ابزارهایی چون صکوک، صندوق پروژه و گواهی تعهد پرداخت، مسیر جذب سرمایه را هموار کرد. تشکیل شرکتهای پروژه و مشارکت سرمایههای خرد مردمی نیز رویکردی تازه در توسعه میادین نفتی و گازی بهشمار میرود.
برگزاری رویداد «تحول در سرمایهگذاری و توسعه بالادست نفت و گاز» با حضور بیش از ۱۵۰۰ سرمایهگذار و معرفی ۲۰۰ فرصت سرمایهگذاری، همراه با تأسیس صندوق تضمین صنعت نفت، ویترین تازهای از دیپلماسی اقتصادی نفت ایران را به نمایش گذاشت. همزمان، قراردادهای بالادستی نزدیک به ۱۴ میلیارد دلار برای توسعه میادین نفت و گاز نهایی و دهها تفاهمنامه با شرکتهای داخلی و خارجی امضا شد.
در کنار این اقدامات، حفاری پس از سالها وقفه در دریای خزر از سر گرفته شد، ناوگان حفاری تقویت شد، پژوهش و فناوری نقش پررنگتری در ازدیاد برداشت و دیجیتالسازی میادین ایفا کرد و ساخت داخل با انعقاد دهها قرارداد دانشبنیان تقویت شد. صادرات نفت نیز با وجود تحریمها به بیش از ۱.۸ میلیون بشکه در روز رسید و در جریان جنگ تحمیلی ۱۲ روزه، صنعت نفت توانست امنیت انرژی کشور را حفظ کند.
در مجموع، کارنامه صنعت نفت در دولت چهاردهم ترکیبی از تصمیمهای راهبردی، افزایش تولید، اصلاح ساختارها و مدیریت بحران است. چالشها همچنان وجود دارد، اما نشانهها حاکی از آن است که صنعت نفت ایران بار دیگر در مسیر فعالسازی ظرفیتهای خود قرار گرفته است؛ نگاهی که نفت را نه فقط برای امروز، بلکه برای آینده ایران تعریف میکند؛ آیندهای که در آن انرژی همچنان یکی از ابزارهای اصلی قدرت، توسعه و تعامل کشور با جهان خواهد بود.
| لینک مطلب: | http://naftiha.ir/News/294951.html |