با وجود ظرفیت بالای تابش در کشور، انرژی‌های تجدیدپذیر تنها ۳.۵درصد از سبد برق ایران را تشکیل می‌دهند.

نفتی ها / خاموشی‌های گسترده در بخش‌های خانگی، صنعتی و کشاورزی نشان می‌دهد که ساختار فعلی تأمین انرژی، پاسخگوی نیازهای کشور نیست. وابستگی بیش از ۸۰ درصدی تولید برق به سوخت‌های‌ فسیلی، به‌ویژه در فصول سرد سال، موجب ناترازی شدید در شبکه برق شده و امنیت انرژی را با تهدید مواجه کرده است.

این در حالی است که گسترش انرژی‌های تجدیدپذیر، به‌عنوان یکی از پایدارترین و کم‌خطرترین راهکارهای عبور از بحران کنونی انرژی، در بسیاری از کشورهای جهان به‌طور جدی دنبال می‌شود. انرژی‌های پاک نه‌تنها وابستگی به سوخت‌های فسیلی را کاهش می‌دهند، بلکه با افزایش تاب‌آوری شبکه برق، نقش مهمی در مدیریت پیک مصرف و کاهش خاموشی‌ها ایفا می‌کنند.

ایران از نظر جغرافیایی و اقلیمی، جزو کشورهای برخوردار از ظرفیت‌های کم‌نظیر انرژی خورشیدی و بادی است. استان‌های شرقی و جنوب‌شرقی کشور مانند سیستان و بلوچستان، کرمان، خراسان جنوبی و یزد، با بیش از ۳۰۰ روز آفتابی در سال، از بالاترین میزان تابش خورشید برخوردارند. مطالعات مختلف نشان می‌دهد که این مناطق توان تولید هزاران مگاوات برق خورشیدی را دارند و می‌توانند بخش قابل توجهی از نیاز انرژی کشور را تأمین کنند. با این وجود، سهم انرژی‌های تجدیدپذیر در سبد برق ایران همچنان بسیار ناچیز و حدود 3.5درصد باقی مانده است؛ رقمی که فاصله بسیار زیاد با برنامه هفتم توسعه و استانداردهای جهانی دارد.

مزایای انرژی خورشیدی

یکی از مهم‌ترین مزایای نیروگاه‌های خورشیدی، عدم وابستگی آن‌ها به سوخت است. در شرایطی که تأمین گاز در زمستان و حتی در تابستان با چالش‌های جدی مواجه می‌شود، نیروگاه‌های خورشیدی بدون نیاز به سوخت فسیلی، برق تولید می‌کنند و فشار را از شبکه تأمین انرژی کشور برمی‌دارند. این ویژگی در کنار ظرفیت‌های ایران در استفاده از انرژی خورشیدی، تولید برق از این منبع پاک را به گزینه‌ای مطمئن برای افزایش امنیت انرژی تبدیل کرده است.

از منظر اقتصادی نیز گسترش نیروگاه‌های خورشیدی قابل توجه است. هزینه‌های بهره‌برداری و نگهداری این نیروگاه‌ها پایین بوده و زمان احداث آن‌ها نسبت به نیروگاه‌های حرارتی بسیار کوتاه‌تر است.

برای راه‌اندازی یک نیروگاه حرارتی زمان مورد نیاز چیزی حدود 3 تا 5 سال است؛ این در صورتی است که برای یک نیروگاه بزرگ مقیاس خورشیدی 9 تا 12 ماه زمان ساخت مورد نیاز است. علاوه بر این، امکان اجرای طرح‌های خورشیدی در مقیاس‌های کوچک و متوسط، زمینه مشارکت بخش خصوصی و حتی سرمایه‌گذاران خرد را فراهم می‌کند. برای گسترش انرژی خورشیدی به خصوص در قالب مقیاس کوچک، پیدایش شرکت‌های جدیدی مانند شرکت‌های تجمیع کننده می‌تواند شغل‌های متعدد و دروازه‌های جدیدی را بر این بخش بگشاید. این موضوع می‌تواند به ایجاد درآمد پایدار برای خانوارها، کشاورزان و صاحبان زمین‌های بلااستفاده، به‌ویژه در مناطق کمتر برخوردار منجر شود.

گسترش انرژی خورشیدی همچنین آثار مثبت زیست‌محیطی قابل توجهی دارد. کاهش انتشار آلاینده‌ها، صرفه‌جویی در مصرف آب و کاهش تخریب محیط‌زیست از جمله مزایایی است که در شرایط بحران آب و آلودگی هوا، اهمیت دوچندان پیدا می‌کند در نهایت، حرکت جدی به سمت بهره‌برداری از انرژی خورشیدی نیازمند عزم ملی، ثبات سیاست‌گذاری و تسهیل سرمایه‌گذاری است. انرژی خورشیدی ضرورتی راهبردی برای عبور از ناترازی برق، کاهش خاموشی‌ها به شمار می‌رود؛ منبعی پاک و در دسترس که می‌تواند آینده‌ای پایدارتر برای ایران رقم بزند.