واقعیت اما اینکه سرمای استخوان‌سوز زمستان، این روزها چهره‌ای خشن‌تر از همیشه در استان پهناور سیستان و بلوچستان به خود گرفته و در برخی مواقع تا منفی پنج درجه رسیده؛ سرمایی که بیش‌از همه، زندگی مردم مناطق کم‌برخوردار و روستایی را تحت تأثیر قرار داده و تأمین گرما را به یکی از اصلی‌ترین دغدغه‌های خانوارها تبدیل کرده است.

هرچند در سال‌های اخیر، شعله‌های گاز شهری به بخشی از نقاط سیستان و بلوچستان رسیده و امیدها برای پایان وابستگی به سوخت‌های سنتی افزایش یافته، اما واقعیت میدانی چیز دیگری را نشان می‌دهد. در بسیاری از شهرها و روستاها، عملیات لوله‌کشی گاز هنوز به‌طور کامل انجام نشده و نبود علمک گاز، مانعی جدی برای بهره‌مندی مردم از این نعمت به شمار می‌رود.

تعطیلی برخی شعب توزیع، پاسخگو نبودن فروشندگی‌ها و اختلال در روند عرضه باعث شده تا برخی شهروندان نتوانند به‌موقع سهمیه دولتی نفت سفید خود را دریافت کنند

صرفنظر از مشکلات توزیع سوخت، مساله دیگری که نیازمند برنامه‌ریزی منطبق با واقعیت‌ها برای حل مشکل است، متصل نشدن بسیاری از خانوارها به خط لوله گاز است؛ در برخی مناطق شهری و روستایی که خط لوله گاز احداث شده نیز بخش قابل توجهی از خانوارها دسترسی به شبکه ندارد زیرا عده‌ای می گویند توان مالی نصب تاسیسات را ندارند و تسهیلات دولت نیز ناکافی است، برخی نیز که به نظر می‌رسد دستشان بیشتر به دهانشان می‌رسد، باز امتناع کرده‌اند که خود جای بررسی و پیگیری دارد.

البته این مساله قدری پیچیده است و بررسی آن نشان می‌دهد مسئولان متولی هم تاکنون تلاش زیادی برای مدیریت عرضه سهمیه تاکنون داشته‌اند، زیرا عده‌ای مستاجر هستند ممکن است سال بعد در محله‌ای مستقر شوند که گازکشی نباشد؛ اما در این زمینه اینکه فرآیند بین این افراد که گاز دارند و مسئولان عرضه، چگونه است، خود یک پدیده‌ای است که نظارت جدی تری را طلب می‌کند.

در مجموع در نتیجه، بسیاری از خانواده‌ها در این سرمای طاقت‌فرسا ناچارند بار دیگر به نفت سفید روی بیاورند؛ سوختی که علاوه‌بر بوی نامطبوع و دود آزاردهنده، مشکلات زیست‌محیطی و بهداشتی نیز به همراه دارد، اما چاره‌ای جز تحمل آن برای گرم نگه داشتن خانه‌ها باقی نمانده است.

با این حال، توزیع نفت سفید نیز همواره با گلایه‌های مردمی همراه بوده است. تعطیلی برخی شعب توزیع، پاسخگو نبودن فروشندگی‌ها و اختلال در روند عرضه باعث شده تا بخشی از شهروندان نتوانند به‌موقع سهمیه دولتی خود را دریافت کنند و در پی آن، مجبور به فروش سهمیه یا تامین نفت مورد نیاز از بازار آزاد با هزینه‌ای به‌مراتب بیشتر شوند.

در این شرایط که تامین سوخت در استان انجام شده و مشکلی از این حیث وجود ندارد، مردمی که از نفت سفید استفاده می‌کنند در سیستان و بلوچستان خواستار نظارت جدی‌تر متولیان امر بر عملکرد شعب توزیع نفت سفید هستند؛ نظارتی که می‌تواند از بروز تخلف، سوءاستفاده‌ها و تحمیل هزینه‌های اضافی بر دوش خانوارها جلوگیری کند و اندکی از بار سنگین زمستان سرد این دیار بکاهد.

در روز چهارشنبه ۱۷ دیماه،از چند شعبه توزیع نفت سفید در خیابان‌های بزرگمهر، دانشجو، جانبازان و آزادگان دیدن کرد. بیشتر این شعب به طور معمول ( و بنا به اظهار شهروندان طبق معمول اغلب روزهای قبل) بسته بودند، اما با حضور مدیران شرکت پخش که خبرنگار ایرنا را همراهی می‌کردند، برخی از آن‌ها برای بازدید باز شدند.

یا برخی شهروندان در شمال سیستان و بلوچستان نیز به صحبت پرداخته و مشخص می‌شود که در دیگر نقاط غیر از مرکز استان هم چنین مشکلی وجود دارد.

در این بازدیدها، مشخص شد برخی شعب نفت فاقد سوخت هستند و شهروندان با تعطیلی شعب یا عدم موجودی نفت مواجه شده‌اند؛ در حالی که برخی شعب می‌گفتند فرآیندهای اداری برای تحویل سوخت انجام داده‌اند و تلاش می‌کنند سهمیه خود را دریافت کنند.

طبق گزارش میدانی هر ۳۰۰ لیتر سهمیه نفت اعلامی، با قیمت ۴۷ تا ۵۰ میلیون ریال توسط برخی شعب خریداری می‌شود. در مقابل، در بازار آزاد، هر بشکه ۲۰۰ لیتری نفت حدود ۸۰ تا ۱۰۰ میلیون ریال قیمت دارد. ضمن اینکه شهروندان می‌گویند این میزان نفت، برای تامین نیاز یک ماهه شهروندانی که دسترسی به گاز شهری ندارند، کافی نیست.

علاوه‌بر این، هر بشکه ۲۰۰ لیتری نفت در آن سوی مرز با قیمت‌های بالاتر به فروش می‌رسد و در عمل آنچه رخ داده این است: با وجود آنکه دولت سوخت موردنیاز استان را تامین کرده اما به علت ضعف نظارت‌ها یا هر عامل دیگر، با این روش کنونی عرضه، سوختی که باید به گرم شدن خانه هموطنانمان منجر شود، به کسب درآمد نامشروع عده‌ای سودجو و قاچاق سرمایه‌های ملی با قیمت نازل به آن سوی مرزها می‌انجامد؛ چرا؟؛ زیرا عده‌ای از افراد به جای اهمیت دادن به زندگی هموطنان، به فکر جیب خودشان هستند و ابزارهای نظارتی هم گویا یا تاکنون اطلاعی نداشته اند، یا توان برخورد ندارند و حریف نمی شوند یا اینکه هر علت دیگری دارد.

یکی از ساکنان خیابان امام خمینی(ره) زاهدان با ابراز گلایه از توزیع نامناسب نفت توسط شعبه‌های توزیع کننده، گفت: با وجود گذشت یک ماه از اعلام سهمیه سوخت ۳۰۰ لیتری، همچنان در انتظار دریافت نفت هستیم، چند بار مراجعه به شعبه مدنظر در محل سکونت داشته‌ایم که متاسفانه همیشه بسته بوده یا وقتی هم باز می‌کنند، پاسخگوی ساکنان زیرپوشش شعبه نیست.

مینا ریگی بیان کرد: هوا سرد شده و فرزندان ما طاقت سرما را ندارند؛ هزینه گازکشی سر به فلک کشیده و در توان خانوارها نیست، چراکه وام در نظر گرفته شده به مبلغ ۱۵۰ میلیون ریال نه تنها جوابگوی هزینه نهایی بیش‌از ۵۰۰ میلیون ریالی برای لوله کشی و روشن شدن شعله گاز شهری در خانه‌ها نیست، بلکه پرداخت این وام آن هم پس از اتمام کار، دردی از شهروندان را دوا نمی‌کند.

این شهروند زاهدانی تاکید کرد: شرکت نفت منطقه باید با هماهنگی سایر دستگاه‌های نظارتی بازدید از شعبه‌های نفت در ساعت‌های مختلف شبانه روز را در دستورکار قرار دهد و مردم را از بلاتکلیفی نجات دهد.

علی شهرکی یکی از شهروندان منطقه زابل نیز در گفت‌‎وگو با خبرنگار ایرنا با گلایه از روند توزیع نامناسب نفت با وجود برودت هوا، گفت: برخی از شعبه‌های نفت در حوزه سیستان سهمیه سوخت مردم را به درستی توزیع نمی‌کنند و علت را کمبود و نبود نفت اعلام می‌کنند.

به گفته این شهروند، مردم در سرمای خشک منطقه سیستان توان خرید نفت از بازار آزاد را ندارند و متولیان امر باید نظارت میدانی را در بازدید از شعبه‌های توزیع کننده افزایش دهند زیرا به توزیع نشدن به موقع سهمیه سوخت منجر شده تا مردم به اجبار اقدام به فروش سهمیه قانونی خود به فروشندگان و در نهایت همان نفت را با قیمت بیشتر اما سهل الوصول‌تر از بازار تهیه کنند.

شهروند ساکن در خیابان آزادگان نیز از تعطیلی مداوم فروشندگی نفت گلایه داشت و گفت: هربار مراجعه کردیم با درهای بسته مواجه شدیم و وقتی با شماره‌های اعلامی روی تابلو تماس گرفتیم فروشنده نفت اعلام کرد در فلان تاریخ بیایید، کارت بکشید نفتتان را می‌خریم چون نفت نیست، فروش اجباری؛ در حالی که خودمان برای گرمایش نیازمند به استفاده از این سوخت هستیم.

شمار دیگری از شهروندان نیز گفتند تسهیلاتی که برای گازکشی خانه‌ها پرداخت می‌شود ۱۵۰ میلیون ریال بوده در حالی که گازکشی نهایی با قیمتی کمتر از ۵۰۰ میلیون ریال انجام نمی‌شود و آنها توان پرداخت این هزینه را ندارند.

مشکل افرادی که می‌گویند توان مالی گازکشی ندارند درحالی است که در برخی مناطق نیز با وجود گازکشی و نصب علمک، باز عده‌ای از شهروندان با شیوه‌های دیگر مثل برق مشکل سرما را برای خانواده حل و فصل کرده‌اند تا از آن طرف با فروش سهمیه نفت سفید در بازار آزاد برای خود درآمدزایی کنند؛ تشخیص این مساله و احراز ناتوانی مالی خانواده‌ها از یک سو و قطع سهمیه افرادی که تمکن مالی دارند اما گازکشی نمی‌کنند مساله‌ای دیگر است که برخی ناظران پیشنهاد می‌کنند با بررسی درست عملیاتی، به همراه هر برنامه و ابزار مهم دیگر در دستور کار قرار گیرد.

به طور مثال در برخی خیابان ها مانند دانشجو مجتمع‌هایی مسکونی علمک برای آنها نصب نشده و شهروندان از نفت سفید برای گرمایش خانه‌ها استفاده می‌کنند.

مدیر شرکت ملی پخش فرآورده‌های نفتی منطقه زاهدان با اشاره به قرار داشتن در فصل زمستان و افزایش نیاز برخی شهروندان به نفت سفید، اظهار کرد: از ابتدای دی‌ماه کالابرگ ۳۰۰ لیتری نفت سفید برای خانوارهای سیستان و بلوچستان اعلام شده، این سهمیه در تمام مناطق اعمال می‌شود، به‌جز حوزه سراوان که به دلیل پایین بودن درصد جذب و عدم دریافت سهمیه قبلی توسط تعدادی از شهروندان، فعلاً کوپن‌های پیشین آنان معتبر است.

منطقه زاهدان به‌عنوان یکی از ۳۷ منطقه شرکت ملی پخش فرآورده‌های نفتی ایران با چهار ناحیه زاهدان، زابل، خاش و سراوان، وظیفه تأمین و توزیع سوخت در شمال، مرکز و بخش‌هایی از جنوب استان پهناور سیستان و بلوچستان را بر عهده دارد

مرتضی جلائی‌فر در گفت‌وگو با خبرنگار ایرنا افزود: برای سایر شهروندان منطقه زاهدان، سهمیه ۳۰۰ لیتر نفت سفید از ابتدای دی‌ماه تا اطلاع بعدی در نظر گرفته شده و شهروندان می‌توانند با مراجعه به ۵۸۰ فروشندگی فعال در منطقه، سهمیه خود را دریافت کنند.

وی تأکید کرد: در صورت تعطیلی فروشندگی‌ها یا پاسخگو نبودن شعب، شهروندان می‌توانند شکایت و انتقاد خود را از طریق سامانه ملی شرکت نفت به شماره ۰۹۶۲۷ یا از طریق تماس با شماره ۳۳۴۳۹۵۵۷-۰۵۴ (بازرسی منطقه) مطرح کنند تا در کمترین زمان رسیدگی لازم انجام شود.

مدیر شرکت ملی پخش فرآورده‌های نفتی منطقه زاهدان با اشاره به آیین‌نامه رسیدگی به تخلفات عرضه فرآورده‌های نفتی، به مردم اطمینان داد که شرکت نفت با هرگونه کوتاهی و تخلف برخورد خواهد کرد.

به گفته وی، تمام فروشندگی‌های عرضه‌کننده نفت سفید مشمول این آیین‌نامه هستند و هر شکایت مردمی در کوتاه‌ترین زمان توسط کمیته رسیدگی به تخلفات بررسی شده و برخورد قاطع و قانونی صورت می‌گیرد.

سرپرست ناحیه مرکزی شرکت نفت زاهدان در حاشیه بازدید از شعب فروش با اشاره به گلایه‌های شهروندان مبنی بر توزیع نامناسب نفت سفید در گفت‌وگو با خبرنگار ایرنا، گفت: واحد بازرسی شرکت نفت موظف به برخورد قانونی با شعب متخلف در زمینه کم‌فروشی، گران‌فروشی و خرید نفت است.

علی سنجرانی افزود: در دوره قبل هفت شعبه پلمب و به کمیته تخلفات معرفی شدند و این روند همچنان ادامه دارد.

وی با بیان اینکه مردم باید موارد تخلف را گزارش کنند، تاکید کرد: ۱۰۰ فروشنده نفت سفید در زاهدان فعالیت می‌کنند، اما برخی شعب در مناطقی واقع شده‌اند که بیشتر خانوارها از گاز استفاده می‌کنند.

سرپرست ناحیه مرکزی شرکت نفت زاهدان بیان کرد: تعطیلی برخی شعب به دلیل نبود نفت در آن روز بوده و شعب موظف به اعلام برنامه زمان‌بندی توزیع هستند با این وجود شهروندان موارد مورد نظر را اطلاع دهند تا در کمترین زمان با آنها برخورد شود.

مدیرکل تعزیرات حکومتی سیستان و بلوچستان نیز از تشدید و تداوم نظارت‌ها بر نحوه عرضه انواع فرآورده‌های سوختی در جایگاه‌های استان خبر داد و گفت: این موضوع به‌صورت مستمر در دستور کار تعزیرات حکومتی قرار دارد.

ایرج عزیزی اظهار کرد: در همین راستا، تعداد قابل توجهی پرونده از سوی ضابطان دست‌اندرکار تشکیل و برای رسیدگی به تعزیرات حکومتی ارجاع شده که هم‌اکنون این پرونده‌ها در شعب بدوی، ویژه، تجدیدنظر و اجرای احکام تعزیرات حکومتی استان در حال رسیدگی و اجراست.

وی با تأکید بر برخورد قاطع با تخلفات حوزه سوخت، افزود: رسیدگی به این تخلفات مطابق قوانین و مقررات انجام می‌شود و در صورت احراز تخلف، احکام قانونی بازدارنده از جمله جریمه‌های نقدی سنگین، ضبط منافع حاصل از تخلف و سایر مجازات‌های قانونی صادر و اجرا خواهد شد.

نظارت‌ها بر نحوه عرضه انواع فرآورده‌های سوختی در جایگاه‌های سوختی سیستان و بلوچستان تشدید یافته است

مدیرکل تعزیرات حکومتی سیستان و بلوچستان از ورود یک پرونده بزرگ تخلف در حوزه توزیع فرآورده‌های نفتی به مرحله جدید رسیدگی خبر داد و گفت: در این پرونده، اداره‌کل تعزیرات حکومتی استان رأی غیابی علیه یکی از نهادهای عمومی به دلیل عدم نظارت مؤثر و ترک فعل مدیران مرتبط صادر کرده؛ موضوعی که منجر به عرضه سوخت خارج از ضوابط دولتی شده بود.

به گفته وی، در رأی اولیه صادره، نهاد مذکور و افراد دخیل در تخلف به پرداخت جریمه‌ای بیش‌از ۲۰۰ میلیارد ریال به نفع صندوق دولت و همچنین انفصال از خدمت برخی مسئولان مرتبط محکوم شدند. این پرونده پس از شکایت شرکت ملی پخش فرآورده‌های نفتی و بر اساس گزارش‌های واصله آغاز شده است.

عزیزی از طرح واخواهی از سوی نهاد محکوم خبر داد و گفت: با ثبت اعتراض، پرونده هم‌اکنون در شعب ویژه تعزیرات حکومتی سیستان و بلوچستان در حال رسیدگی مجدد است تا رأی بدوی مورد بازبینی قرار گیرد.

وی با تأکید بر لزوم پاسخگویی مدیران دولتی و خصوصی، تصریح کرد: مدیران موظف به حفظ امانت و اعمال نظارت مستمر بر عملکرد مجموعه‌های تحت مدیریت خود هستند و هرگونه کوتاهی که منجر به وقوع تخلفات صنفی، بهداشتی یا قاچاق شود، با پیگیری قاطع و پیامدهای قانونی سنگین همراه خواهد بود.

 هرچند مدیران متولی می گویند فرآیندها برای ورود بازرسی و نظارت ها وجود دارد، اما انتظار می رود از این پس، نظارت ها تشدید و برخوردها نیز بازدارنده تر باشد تا این مشکل در کمترین زمان ممکن رفع شود.

منطقه زاهدان یکی از ۳۷ منطقه شرکت ملی پخش فرآورده‌های نفتی ایران است که با در اختیار داشتن سه انبار ذخیره‌سازی سوخت، سه مرکز سوخت‌گیری هواپیمایی و ۸۲ جایگاه عرضه سوخت مایع و CNG، وظیفه تأمین و توزیع سوخت در شمال، مرکز و بخش‌هایی از جنوب استان سیستان و بلوچستان را بر عهده دارد.